वाम गठबन्धन प्रत्युत्पादक - Naya Patrika
© 2017 Naya Prakasan Pvt. Ltd.

जन्मपछि प्रायः नवजात शिशुको शरीरमा रौँ देखिने गर्छ । यसलाई हटाउने केमिकलको प्रयोग शिशुको कलिलो छालाका लागि हानिकारक हुन्छ । यस्तो हानिकारक केमिकल प्रयोग गर्नुको साटो घरेलु उपाय प्रयोग गरी…
पूरा पढ्नुहोस् »

लमजुङको मस्र्याङ्दी गाउँपालिका २ घनपोखरा स्थायी घर भई सदरमुकाम बेसीशहर बस्दै आएकी हुमा गुरुङ तीन वर्षदेखि पुष्प नर्सरी व्यवसायमा रमाएकी छिन् । जिल्लामा एक मात्र पुष्प व्यावसाय सुरु गरेकी हुमाले…
पूरा पढ्नुहोस् »

तीन दिनभित्र स्वतन्त्रता घोषणा फिर्ता नलिए अप्रिय निर्णय लिइने स्पेन सरकारको चेतावनी स्पेन सरकारले क्याटलोनियाका पृथकतावादी नेताहरूलाई क्याटलन राज्यलाई स्पेनबाट स्वतन्त्र भएको घोषणा फिर्ता लिन तीन दिनको समय दिएको छ…
पूरा पढ्नुहोस् »

रौतहटको चन्द्रनिगाहपुरमा सम्पन्न २ नम्बर प्रदेश स्तरीय कराते प्रतियोगितामा सात स्वर्र्ण पदक सहित रौतहट जिल्ला प्रथम भएको छ । नेपाल सितोरियो कराते संघ रौतहटको आयोजनामा चन्द्रनिगाहपुरमा सम्पन्न प्रतियोगितामा २ नम्बर…
पूरा पढ्नुहोस् »

कसैले तपाईंलाई सोध्यो, ‘कस्ती युवती मनपर्छ ?’ तपाईं के भन्नुहुन्छ ? पक्कै पनि सुन्दर या राम्री । सुन्दरताले जो–कसैलाई सजिलै अभिभूत बनाउँछ । जसमा हामी आनन्दित हुन्छौँ । चाहे कुनै…
पूरा पढ्नुहोस् »

सन् २०१८ मा रसियामा फुटबलकै महाकुम्भ मेला भनेर चिनिने विश्वकप हुँदै छ । अहिलेसम्म विश्वकपमा २३ राष्ट्रले आफ्नो स्थान पक्का गरेका छन् । रसिया विश्वकपमा ३२ राष्ट्रले भाग लिनेछन् ।…
पूरा पढ्नुहोस् »

गैरआवासीय नेपालीको दुईदिने सम्मेलन भवन भट्टको अध्यक्षतामा नयाँ नेतृत्व चयन गर्दै सकिएको छ । यसपालि अध्यक्षका लागि अर्को सशक्त दाबी प्रस्तुत गरेकी अस्ट्रेलियाकै धनाढ्य जमुना घले गुरुङ पराजित भएकी छिन्…
पूरा पढ्नुहोस् »

नयाँ पत्रिकाको न्युजरुममा आज उद्योग वाणिज्य महासंघकी अध्यक्ष भवानी राणासँग अन्तरक्रिया हुँदैछ । मुलुकको विकासमा निजी क्षेत्रका योगदान कति भन्ने विषयमा अन्तरक्रिया केन्द्रित हुँदैछ । अन्तरक्रिया फेसबुक लाइभ हेर्न तलको लिंकमा…
पूरा पढ्नुहोस् »

नयाँ पत्रिका, काठमाडौं   |   असोज २७, २०७४

लामो संक्रमणपछि संविधानसभामार्फत जनप्रतिनिधिले जारी गरेको संविधान कार्यान्वयनको चरण सुरु भएको छ । संविधान कार्यान्वयनका लागि केही महत्वपूर्ण पूर्वाधार पूरा गर्नुपर्ने हुन्छ । एउटा, शान्तिसम्झौता हुँदै शान्तिप्रक्रियामा आएको माओवादी द्वन्द्वलाई दिगो शान्तिमा रूपान्तरण गर्नु छ । माओवादी मूलधारको राजनीतिमा आएको लामो समय भइसके पनि नेपालमा अहिलेसम्म पूर्ण रूपमा द्वन्द्व समाप्त भइसकेको छैन । अर्को, हामीले संविधान विविधतामा एकता रहने गरी निर्माण गरेका छौँ । तसर्थ संविधानको कार्यान्वयन जटिल र कठिन छ भन्ने विषय विगतका अभ्यास र घटनाक्रमले देखाइसकेका छन् । तर पनि तीन चरणमा गरेर सम्पन्न भएको स्थानीय तह निर्वाचनमा सबै राजनीतिक शक्तिलाई सहभागी बनाउन सफल भएका छाैँ । यो घटनाले संविधान कार्यान्वयन सम्भव छ भन्ने देखाएको छ । अहिलेको प्रमुख कार्यभार संविधान कार्यान्वयन भएकाले त्यो कार्यभार पूरा गर्ने राष्ट्रिय दायित्व सबै राजनीतिक दलको हो भन्ने विषय पुनः पुष्टि भएको छ ।

 

– माओवादी केन्द्रले एउटा खुट्टा कांग्रेसमा र अर्को खुट्टा एमालेमा राख्दा राजनीतिक अन्योल बढेको छ । वाम गठबन्धनले सरकारलाई अस्थिर बनाउन खोजेको आभास हुन्छ । यसले कालान्तरमा संविधान कार्यान्वयन हुन नसकेर वर्तमान शासन व्यवस्था नै जोखिममा पर्ने निश्चित छ ।

– ६० प्रतिशत सिटमा निर्वाचन लड्ने दल पहिलो हुनै सक्दैन । वाम गठबन्धनले एमालेलाई फाइदा गर्दैन, ऊ अहिलेभन्दा खुम्चने निश्चित छ । यो गठबन्धनले मुलुकलाई अस्थिर बनाउनेछ भने शान्तिप्रक्रियाका बाँकी काममा पनि अवरोध उत्पन्न गर्छ । वामपन्थी एकता मुलुक र प्रजातन्त्रका लागि मात्र होइन, उनीहरू स्वयंका लागि पनि प्रत्युत्पादक छ ।

वाम गठबन्धनका असर

संविधान कार्यान्वयनको चरण सुरु भइसकेको, संघीय प्रतिनिधिसभा र प्रदेश सभाको निर्वाचनको मिति घोषणा भइसकेको अवस्थामा एकाएक कम्युनिस्ट पार्टीहरूले ‘कथित वामपन्थी एकता’ को नाममा चुनावी तालमेल र पार्टी एकता प्रक्रियालाई अगाडि बढाउने कोसिस गरेका छन् । अपारदर्शी किसिमले एकाएक उत्पन्न भएको घटनाक्रमले राजनीतिक अन्योल बढाएको छ । विशेषगरी प्रतिपक्षी दल नेकपा एमालेसँग तत्काल चुनावी तालमेल र कालान्तरमा पार्टी एकता गर्ने सहमति गरेको नेकपा (माओवादी केन्द्र) को स्थिति के हो ? ऊ प्रतिपक्षी एमालेसँग गठबन्धन गरिरहेको छ कि नेपाली कांग्रेससँग गरेको तीनबुँदे सहमतिपछि बनेको गठबन्धनसँग छ ? माओवादी केन्द्रले एउटा खुट्टा कांग्रेसमा र अर्को खुट्टा एमालेमा राख्दा राजनीतिक अन्योल बढिरहेको छ । कम्युनिस्ट पार्टीबीचको एकताले सरकारलाई अस्थिर बनाउन खोजेको आभास हुन्छ । सरकार अस्थिर हुनेबित्तिकै निर्वाचनका बारेमा अन्योल उत्पन्न हुन्छ । निर्वाचनको अन्योल भयो भने संविधान कार्यान्वयनमा गतिरोध उत्पन्न हुन्छ । संविधान कार्यान्वयन हुन नसके वर्तमान शासन व्यवस्था जोखिममा पर्ने निश्चित छ ।

माओवादी केन्द्र र एमाले नेताहरूको एकीकरण घोषणासभामा बोलेका अभिव्यक्ति मुलुकका लागि चिन्ताजनक छन् । विशेषगरी आगामी प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा दुईतिहाइ ल्याएर शासकीय स्वरूप बदल्ने चाहना र इच्छा उहाँहरूले राख्नुभएको छ । नेताहरूले सो सभामा अहिले नेपालले अभ्यास गर्दै आएको संसदीय प्रणालीलाई राष्ट्रपतीय प्रणालीमा ल्याउने धारणासमेत राख्नुभएको छ । संविधानसभामा शासकीय स्वरूपमा सहमति भइसकेपछि संविधानमा अहिलेको व्यवस्था राखिएको हो । तर, संविधान निर्माणमा संसदीय व्यवस्थामा सहमति गरेका कम्युनिस्ट धारका दलले अहिले दुईतिहाइ ल्याएर व्यवस्था बदल्ने इच्छा देखाउनुले उनीहरूको विद्यमान राजनीतिक शासन प्रबन्धसँग असन्तुष्टि देखिएको पुष्टि हुन्छ । अहिले एकप्रकारले सेटल भएको शासन व्यवस्थालाई बदलेर अस्थिरता निम्त्याउने उहाँहरूको रणनीति रहेको बुझ्न सकिन्छ । त्यससँगै नेपालमा १० वर्षभित्र साम्यवाद ल्याउँछाैँ भनेर कम्युनिस्ट क्रान्तिको परिकल्पना गरी सरकार निर्माण गर्ने नभई सत्ताकब्जा गर्ने अभिप्रायः उनीहरूको देखिन्छ । तसर्थ हामीले कम्युनिस्ट एकतालाई बडो चुनौतीपूर्ण, कठिन र नकारात्मक किसिमले अथ्र्याएका छौँ ।

एमाले र माओवादी केन्द्र एकता हुने घोषणापछि राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा जुन प्रतिक्रिया आइरहेका छन्, यसले नेपालमा अन्तर्राष्ट्रिय शक्तिहरूको ध्रुवीकरण हुन सक्ने, चलखेल हुन सक्ने सम्भावना बढेको छ । नेपालको दक्षिणतर्फ विशाल प्रजातान्त्रिक मुलुक भारत छ, उत्तरतर्फ कम्युनिस्ट शासन पद्धति भएको मुलुक चीन छ । यी दुवै मुलुकबीचमा दुई ढुंगाको तरुलजस्तै बसेको नेपालमा हामीले आफ्नो राजनीति तीव्र ध्रुवीकरणमा नलगेर सहमति र सहकार्यको आधारमा अगाडि बढ्ने संस्कृतिलाई जति प्रवद्र्धन गर्न सक्छौँ, त्यति हाम्रो मुलुक विकासको बाटोमा अघि बढ्न सक्छ । यहा“ बस्ने नागरिकलाई राज्यले शान्तिको प्रत्याभूति दिलाउन सक्छ । तसर्थ यस विषयमा गम्भीर भएर विश्लेषण गर्नुपर्ने देखिन्छ ।

गठबन्धनले ध्रुवीकरण बढाउँछ

कम्युनिस्टहरूले चुनावी तालमेल गरेपछि त्यो तालमेलसँग असहमत रहेका लोकतान्त्रिक, राष्ट्रवादी, प्रगतिशील शक्तिलाई गोलबद्ध गर्ने दायित्व आफ्नो सम्झेर कांग्रेसले पनि छुट्टै गठबन्धनको तयारी थालेको छ । कांग्रेसले प्रजातन्त्रमाथि आउन सक्ने जोखिमको मुकाबला गर्न, राष्ट्रियतामाथि आउने जोखिमको मुकाबला गर्न र संविधानलाई संरक्षण गर्न छरिएर रहेका लोकतन्त्रमा आस्था राख्ने शक्तिलाई एकीकृत गर्ने प्रयास गरेको हो । स–साना पार्टीलाई गोलबद्ध गरेर मजबुत लोकतान्त्रिक शक्ति निर्माण गर्ने कांग्रेसको तयारी छ । नयाँ संविधान जारी भएपछि बनेको कानुनमा थ्रेसहोल्डको व्यवस्था गरियो । । राजनीतिक दलहरूको आकार स–साना भएमा मुलुकमा अस्थिरता निम्तन सक्ने ठहर हाम्रो थियो । तसर्थ स–साना दललाई केही मात्रामा भए पनि एकीकृत गर्ने उद्देश्य राखेर थोरै मात्रामा भए पनि थ्रेसहोल्ड राख्ने कानुनी प्रबन्ध गरियो । तर, अहिले जसरी ठूला राजनीतिक दलहरूले गठबन्धन गर्नुपर्ने अवस्था उत्पन्न भएको छ, यसले अवश्य पनि ध्रुवीकरण बढाउँछ ।

कांग्रेस लामो समयदेखि नेपालको राजनीतिमा कम्युनिस्टहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्दै आएको छ । प्रतिस्पर्धामा कांग्रेस अहिलेसम्म सधैँ जितिरहेको छ । अहिलेसम्म कांग्रेसले मात्रै विभिन्न समयमा भएका निर्वाचनमा बहुमत प्राप्त गर्न सकेको छ । अन्य दलको संसद्मा बहुमत भएको अहिलेसम्म इतिहास छैन । कांग्रेसलाई कम्युनिस्ट शक्ति एक हुँदा कुनै असर पर्दैन । किनकि नेपालमा कम्युनिस्ट विचारधारासँग असहमति राख्ने धेरै ठूलो जनमत छ । त्यो कांग्रेसकै नेतृत्वमा गोलबद्ध हुने भएकाले कांग्रेसले विगतमा भन्दा ठूलो जनाधार पाउँछ भन्ने कुरामा कुनै द्विविधा हुन सक्दैन ।

गठबन्धन मुलुकका लागि प्रत्युत्पादक

परस्पर अन्तर्विरोधी दुई राजनीतिक पार्टी एक ठाउँमा आउँदा जनताले कुन रूपमा लिन्छन् भन्ने पनि महत्वपूर्ण हुन्छ । एमाले र माओवादी केन्द्रले विगतमा पाएको मतसंख्या जोडिन्छ भन्ने पनि सम्भव छैन । राजनीतिमा दुई र दुई जोडेर चार हुने गणितीय नियम पनि लागू हुने होइन । किनकि माओवादी केन्द्र र एमालेबीच मुलुकका विभिन्न स्थानमा तालमेलका कारण समस्या उत्पन्न भइसकेका छन् । समस्याका कारण दुई पार्टीबीच सिट बाँडफाँडसमेत हुन सकिरहेको छैन । धेरै ठाउँमा एमालेको नेतृत्व माओवादीले नमान्ने, माओवादीको नेतृत्व एमालेले नमान्ने परिस्थिति पैदा भइरहेको छ । यदि यस्तै परिस्थिति बनिरह्यो भने ती पार्टीको राष्ट्रिय राजनीतिमा भूमिका खुम्चने जस्तो देखिन्छ । विशेषगरी एमाले माओवादी केन्द्रसँग चुनावी तालमेल गरेपछि ६० प्रतिशत मात्रै उम्मेदवार बनाएर निर्वाचनमा होमिँदै छ । ६० प्रतिशतमा लडेर पनि दुईतिहाइ ल्याउँछाैँ भन्ने एमालेले दाबी गरिरहेको छ । दुईतिहाइ नल्याएर त्यसको आधा ल्याउँदा पनि कम सिटमा निर्वाचन लड्ने पार्टी पहिलो पार्टी हुन सक्दैन । तसर्थ आसन्न निर्वाचनमा रूपान्तरित संसद्मा दोस्रो रहेको एमाले यसभन्दा खुम्चने संकेत पनि देखिएका छन् । यसले ‘लङ टर्म’मा एमालेलाई पनि फाइदा गर्दैन । यसले मुलुकको प्रजातन्त्रलाई भने अस्थिर बनाउने र संविधान कार्यान्वयनलाई जटिलतातर्फ धकेल्नेचाहिँ निश्चित छ । शान्तिप्रक्रियाका बाँकी काम पूरा गर्ने कार्यमा पनि अवरोध उत्पन्न हुन्छ । तसर्थ अहिले आएको कम्युनिस्ट पार्टीहरूको एकता उनीहरूका लागि पनि प्रत्युत्पादक र मुलुक र प्रजातन्त्रका लागि पनि प्रत्युत्पादक छ ।

(पूर्वमन्त्री साउद कांग्रेस केन्द्रीय सदस्य हुन्)