निर्वाचन एकै चरणमा राम्रो - Naya Patrika
© 2017 Naya Prakasan Pvt. Ltd.
अपडेट

भारतले १९५० को नेपाल–भारत सन्धिअनुसार हाल चलिरहेको दोक्लाम विवादमा नेपालसँग समर्थन माग्न लागेको छ । प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवासँग बिहीबार भारतीय समकक्षी नरेन्द्र मोदीले हैदरावाद हाउसमा हुने वान अन वान (एक्लाएक्लै)…
पूरा पढ्नुहोस् »

नेपाल पत्रकार महासङ्घमा गोविन्द आचार्य नेतृत्वको प्यानल निर्वाचित भएको छ । गोविन्द आचार्यले ७३२ मत प्राप्त गरेका छन् । उनका निकटतम प्रतिद्वन्द्वी तीर्थ कोइरालाले ६२७ मत प्राप्त गरे । आचार्य…
पूरा पढ्नुहोस् »

अभिनेता एवं निर्देशक रमेश बुढाथोकी विगत साढे तीन दशकदेखि कलाकारितामा अनवरत छन् । ०३७ सालदेखि आफ्नै लेखन, निर्देशन र अभिनयमा नाटक मञ्चन सुरु गरेका उनले त्यसपछि थुप्रै नाटक गरे ।…
पूरा पढ्नुहोस् »

धन कमाउने सपना पालेर विदेश गएका उनी रित्तो हात घर फर्किए । विदेशबाट फर्किएपछि के गर्ने भन्दै अलमलमा परेका उनलाई सैलुन व्यावसाय गर्ने सोच आयो बानपा—२ का २७ वर्षका राजन…
पूरा पढ्नुहोस् »

विश्व अर्थ – भारतीय अर्थतन्त्रमा पछिल्लो समय निकै शंकास्पद बनेको मुख्य विषय भनेको उत्पादन क्षेत्रको उत्पादकत्वको वास्तविक अवस्था हो । सन् २००८ मा विश्वव्यापी आर्थिक मन्दी आउनुभन्दा पहिले नै भारतमा…
पूरा पढ्नुहोस् »

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अफगानिस्तानमा फेरि युद्ध गर्ने घोषणा गरेका छन् । यसअघि अफगानिस्तानमा रहेका सैनिकहरुको संख्यामा कटौती गर्ने आफ्नो घोषणा विपरित राष्ट्रपति ट्रम्पले कुनै पनि बेला युद्ध शुरु गर्ने चेतावनी…
पूरा पढ्नुहोस् »

माल्दिभ्समाथि सानदार जित हात पार्दै नेपाल साफ यू–१५ च्याम्पियनसिपको सेमिफाइनलमा प्रवेश गरेको छ । नेपालले सोमबार एन्फा कम्प्लेक्स सातदोबाटोमा भएको खेलमा माल्दिभ्सलाई ६–० को फराकिलो अन्तरले पराजित गरेर अन्तिम चारमा…
पूरा पढ्नुहोस् »

यतिखेर हामी संघीयता कार्यान्वयन र प्रशासनिक पुनः संरचनाको जटिल मोडमा छौँ । यस्तो अवस्थामा सबै पक्षले जिम्मेवारीपूर्वक काम गर्नुपर्छ । अझ राजनीतिक प्रणाली सञ्चालनको मुख्य अवयवका रूपमा रहेका राजनीतिक नेतृत्व…
पूरा पढ्नुहोस् »

राम तामाङ राजधानीको व्यस्त र भिडमभिड क्षेत्र असन, इन्द्रचोक, ज्याठा र भोटाहिटीवरपर ठेला चलाउँछन् । उनका दिनहरू ठेलामा सामान ओसारेरै बित्छन् । परिवार पाल्ने र आफ्नो पढाइ खर्च थेग्ने उनको…
पूरा पढ्नुहोस् »

ऊर्जा मन्त्रालय, विद्युत् विकास विभागले फेरि एकपटक झोलाम खोला राखेर हिँड्नेलाई ३५ दिनभित्र निर्माण प्रक्रिया अघि नबढाए कारबाही गर्ने बताएको छ । विद्युत् उत्पादन गर्छु, लगानी जुटाउँछु भनेर निर्माणका लागि…
पूरा पढ्नुहोस् »

नयाँ पत्रिकाको न्युजरुममा आज उद्योग वाणिज्य महासंघकी अध्यक्ष भवानी राणासँग अन्तरक्रिया हुँदैछ । मुलुकको विकासमा निजी क्षेत्रका योगदान कति भन्ने विषयमा अन्तरक्रिया केन्द्रित हुँदैछ । अन्तरक्रिया फेसबुक लाइभ हेर्न तलको लिंकमा…
पूरा पढ्नुहोस् »

नयाँ पत्रिका, काठमाडौं   |   साउन २५, २०७४

नेपालको यो वर्ष निर्वाचनमय भएरै बित्ने भयो । स्थानीय तहका दुई चरणका निर्वाचन सम्पन्न भइसकेका छन्, अब ४५ दिनभित्र तेस्रो चरणको निर्वाचन हुने निश्चितजस्तै छ । २ असोजसम्म निर्वाचन अयोग स्थानीय तहको निर्वाचन सम्पन्न गर्नमा खट्ने भए पनि यही मंसिरसम्ममा प्रदेश सभा र प्रतिनिधिसभाका लागि निर्वाचन गरिसक्नुपर्ने संवैधानिक बाध्यता र भौगोलिक जटिलता विद्यमान छन् । यसले गर्दा स्थानीय तहको निर्वाचन नसकिँदै दुवै निर्वाचनको तयारी गर्नुपर्ने भएको छ । यतिवेला यो निर्वाचन एकैपटक गर्ने कि दुईपटक भन्ने विषय चर्चा र बहसमा छ । अहिलेसम्म सरकारले निर्वाचन मिति घोषणा गरिनसकेको र निर्वाचन आयोगले समेत यसमा गृहकार्य गरिरहेकाले यस विषयले महत्व पाइरहेको छ ।

स्थानीय तहको निर्वाचनले हाम्रो निर्वाचन पद्धति केही कमी–कमजोरीका बाबजुद सबल बन्दै गएको प्रमाणित गरेको छ । निर्वाचन गर्न आवश्यक पर्ने प्रशासनिक संयन्त्र, सामग्री तयारी, जनशक्ति व्यवस्थापन र सुरक्षा व्यवस्थाका दृष्टिले निकै जटिल भए पनि बिस्तारै यो काममा हाम्रो संस्थागत विकासले सकारात्मक परिणाम दिन थालेको छ । यद्यपि अझै पनि सम्पूर्ण निर्वाचनलाई विद्युतीय मेसिन प्रयोग गरी सजिलो र भरपर्दो बनाउने काम भइनसकेकाले यसमा सुधारका सम्भावना पर्याप्त रहेको मान्न सकिन्छ । यतिवेला जुन दुई तहका निर्वाचन हुँदै छन्, त्यसमा मतदाताले चार मत दिनुपर्ने हुन्छ । अर्थात् प्रादेशिक सभामा बढी मत ल्याउने पहिलो हुने पद्धतिका आधारमा दिइने प्रत्यक्ष मत र त्यही सभाका लागि समानुपातिक मत ।

समयाभावका कारण दुईपटक निर्वाचन गर्न कठिन भएको हुनाले निर्वाचन आयोगले वैकल्पिक उपाय अपनाएर भए पनि एकैपटक निर्वाचन गर्नु उपयुक्त हुने देखिन्छ

साथै, प्रतिनिधिसभाका लागि पनि प्रत्यक्ष निर्वाचित हुने र समानुपातिकतर्फ मत दिँदा दुई ठाउँमा दिनुपर्ने हुन्छ । यसैगरी मत दिइसकेपछि गणनाका लागि पनि कमसेकम प्रतिनिधिसभाको एउटा निर्वाचन क्षेत्रमा तीन ठाउँमा मत गणना गर्नुपर्ने हुन्छ । यसले गर्दा एकैपटक निर्वाचन गर्नु निर्वाचन व्यवस्थापनका दृष्टिले निकै जटिल र झन्झटिलो छ । सायद त्यही भएर निर्वाचन आयोग यसमा हिच्किचाइरहेको हुनुपर्छ । तर, अर्को पक्षबाट हेर्दा डेढ महिनाको समयावधिभित्र दुइटा निर्वाचनको व्यवस्थापन गर्नु झन्डै असम्भव हुन जान्छ । दुई नम्बर प्रदेशको स्थानीय तहको निर्वाचन भएको डेढ महिनासम्म अर्को निर्वाचन गर्न राजनीतिक दृष्टिले व्यावहारिक हुँदैन । कात्तिक दोस्रो साता एक तहको निर्वाचन गर्दा अर्को तहको निर्वाचनका लागि समय एक महिना मात्र बाँकी रहन्छ किनभने १५ मंसिरपछि नेपालका हिमाली जिल्ला र गाउँमा निर्वाचन आयोजना गर्नु कठिन नै हुन्छ । यसैगरी राजनीतिक दललाई पनि जनशक्ति परिचालन गर्न, निर्वाचन तयारी र प्रचार गर्न र त्यसका लागि खर्चबर्चको व्यवस्थापन गर्नसमेत निकै हम्मेहम्मे पर्छ । दुईपटक निर्वाचन गर्दा निर्वाचन आयोगका लागि पनि अत्यधिक खर्चको भार पर्छ । अन्ततः त्यो खर्च पनि जनताले तिरेको करबाटै विकासका लागि गरिने खर्च कटाएर जुटाइने हो । यस्तो अवस्थामा निर्वाचन आयोगले वैकल्पिक उपाय अपनाएर भए पनि एकैपटक निर्वाचन गर्नु धेरै दृष्टिले उपयुक्त हुने देखिन्छ ।