लुम्बिनीमा किन हारे कांग्रेस, माओवादी ? - Naya Patrika

नेपाल पत्रकार महासंघको आज सम्पन्न निर्वाचनको मतगणना सुरु भएको छ । उम्मेदवार प्रतिनिधिहरुको रोहवरमा मतपेटिका खोलिएको छ । प्रदेश केन्द्रीय सदस्यहरु र पदाधिकारी तथा सदस्यहरुको मतगणना बेग्लाबेग्लै भइरहेको छ । कूल…
पूरा पढ्नुहोस् »

उहाँ हाँ (उषाकला राई) खोटाङबाट प्रतिनिधित्व गर्नुहुन्छ भने म सिन्धुपाल्चोक । हाम्रो पहिलो भेट ०५४ सालमा भएको थियो । कुनै समय हामीले प्रजातान्त्रिक राष्ट्रिय युवा संघमा सँगै काम गरेका थियौँ…
पूरा पढ्नुहोस् »

सुत्केरी अवस्थामा नवजात शिशुको ध्यान दिनुका साथै आमाले पनि खानपानमा ध्यान पु¥याउनुपर्छ । आमा स्वस्थ भए बच्चा पनि स्वस्थ हुने भएकाले खानपानमा ध्यान दिन जरुरी छ । अरू वेलाको तुलनामा…
पूरा पढ्नुहोस् »

जलविद्युत् आयोजनाले डिपिआरमा उल्लेख भएबमोजिमको जग्गामा हदबन्दी नलाग्ने आदेश कानुन मन्त्रालयले फर्कायो जलविद्युत् आयोजनाले डिपिआरमा उल्लेख भएबमोजिमको जग्गामा हदबन्दी नलाग्नेसम्बन्धी आदेश कानुन मन्त्रालयले फर्काइदिएपछि जलविद्युत् प्रवद्र्धकहरूलाई समस्या परेको छ ।…
पूरा पढ्नुहोस् »

दक्षिण एसियाली मुलुकमा वर्षापछिको बाढी–पहिरोका कारण डेढ करोडभन्दा बढी मानिस प्रभावित भएका छन् । अगस्टमा आएको बाढीले दक्षिण एसियाका नेपाल, बंगलादेश र भारतका एक करोड ६० लाख मानिस प्रभावित भएका…
पूरा पढ्नुहोस् »

सुनसरीकाे झुम्कामा जारी प्रथम रामधुनी विद्यालय स्तरीय फुटबल प्रतियोगिताअन्तर्गत सोमबार भएका खेलमा विजयी हुँदै लर्डबुद्ध बोर्डिङ स्कुल, झुम्का र पञ्चायत मावि, प्रिपाहा सेमिफाइनलमा प्रवेश गरेका छन् । पिप्राहा खेल मैदानमा…
पूरा पढ्नुहोस् »

प्रिय बाबुराम दाइ, अस्ति भर्खर तपाईं स्वास्थ्योपचार गरी अहिले निवासमै आराम गर्दै हुनुहुन्छ भन्ने सुनेको छु । तपाईंको शीघ्र पूर्ण स्वास्थ्यलाभको कामना ! पछिल्लोपल्ट तपाईंको पार्टी परिवारमा केही खटपट चलिरहेको…
पूरा पढ्नुहोस् »

राम तामाङ राजधानीको व्यस्त र भिडमभिड क्षेत्र असन, इन्द्रचोक, ज्याठा र भोटाहिटीवरपर ठेला चलाउँछन् । उनका दिनहरू ठेलामा सामान ओसारेरै बित्छन् । परिवार पाल्ने र आफ्नो पढाइ खर्च थेग्ने उनको…
पूरा पढ्नुहोस् »

नयाँ नेतृत्व चयन गर्ने कार्यसूचीसहित नेपाल पत्रकार महांसघको अधिवेशन हिजोदेखि काठमाडौंमा सुरु भएको छ । झन्डैझन्डै नेपालको प्रजातन्त्रको जस्तै आयु भएको र सुदृढ र शक्तिशाली बन्दै गएको पत्रकारिता जगत्को नेतृत्व…
पूरा पढ्नुहोस् »

नयाँ पत्रिकाको न्युजरुममा आज उद्योग वाणिज्य महासंघकी अध्यक्ष भवानी राणासँग अन्तरक्रिया हुँदैछ । मुलुकको विकासमा निजी क्षेत्रका योगदान कति भन्ने विषयमा अन्तरक्रिया केन्द्रित हुँदैछ । अन्तरक्रिया फेसबुक लाइभ हेर्न तलको लिंकमा…
पूरा पढ्नुहोस् »

नयाँ पत्रिका   |   साउन ०१, २०७४
विष्णु घिमिरे

निर्वाचनका खेल अनेक हुन्छन् । तर, निर्वाचन जित्न खेल मात्रै खेलेर हुँदैन । निर्वाचनमा सफल हुनका लागि राजनीतिक दलका लागि नीति सिद्धान्त, संगठनदेखि जनताको मनसमेत जित्नुपर्ने हुन्छ । निर्वाचनको चहलपहल सुरु भएपछि दलहरूका विगतका कार्यशैली, उसले देश र जनताका लागि विगतमा गरेका काम र आगामी कार्यदिशाको विश्लेषण गर्ने हो भने कुन दलले जित्ला भन्ने अनुमान गर्न सकिने अवस्था हुन्छ । यसपटक बुटवलसहित लुम्बिनीका विभिन्न स्थानीय तहका निर्वाचन चर्चित रहे । कांग्रेस–माओवादी केन्द्रबीचको गठबन्धनले ठाउँ–ठाउँका निर्वाचन रोमाञ्चक बने । गठबन्धन गर्दा पनि उनीहरूले सोचेजसरी निर्वाचन जित्न नसक्नुका आधार यस्ता थिए:

चुनावी खेलका लागि संगठन दरिलो चाहिन्छ । चुनावी एजेन्डा र विगतमा खेलेका भूमिकाका कारण बुटवलसहितका केही स्थानमा एमालेको जित सहज देखिएको थियो । माओवादी सांगठनिक हिसाबले भताभुंग अवस्थामा थियो । कांग्रेस परम्परादेखि जे छ, त्यही अवस्थामा थियो । माओवादीका केही इमानदार कार्यकर्ता पाखा लागेको अवस्था, भागबन्डामा केही पाइन्छ कि भनी कुरेर बस्ने एउटा जमात र इमानदारीपूर्वक खटिनेबीचको अनमेलको परिणाम माओवादीलाई निर्वाचन जित्न कठिन थियो ।

माओवादी हारको कारण
लुम्बिनीमा माओवादीको केही प्रभाव अर्घाखाँचीमा रहेजस्तो लाग्थ्यो, त्यो पनि टोपबहादुर रायमाझीका कारणले । जिल्लाको विकासमा गरेको पहलले टोपबहादुरले केही गर्छन् भनेर विश्वास गर्नेहरूका कारण त्यहाँ केही मजबुत देखिन्थ्यो । अन्यत्र खासै राम्रो अवस्था थिएन । रुपन्देहीमा एउटा तहमा जित हासिल गरे पनि अन्यत्रको चुनावी परिणामले पनि माओवादी कस्तो अवस्थामा रहेछ भन्ने देखायो । तालमेलका कारण अर्घाखाँची र गुल्मीमा केही सफलता हात लागे पनि अन्यत्र भने तालमेल भएका धेरै स्थानमा समेत जित्न गाह्रो देखियो । यसले गर्दा अब माओवादीलाई संगठन निर्माणमा जुट्दै जनमत आफूतर्फ आकर्षण गर्नु चुनौतीपूर्ण देखिन्छ । पार्टीलाई मजबुत बनाउन कमीकमजोरी नसच्याउने हो भने माओवादीलाई आगामी निर्वाचनहरूमा अझ बढी नोक्सान हुने खतरा छ ।

कांग्रेस पराजयका कारण
कांग्रेस पराजयका कारण धेरै छन् । केही कारण नेतृत्वले समेत स्विकार्ने खालका छन् भने केही नेतृत्वलाई पाच्य नहुने खालका पनि छन् । नेपाली राजनीतिमा निकै महत्वपूर्ण इतिहास बोकेको पार्टी कांग्रेस झन् पछि झन् कमजोर बन्दै जानुका पछाडिका केही कारण यस्ता छन् :

कमजोर संगठन
कांग्रेस संगठन निर्माणमा लागेको पाइँदैन । बाबुबाजे कांग्रेस, हामी पनि कांग्रेस भन्दै चल्दै आएको पार्टी हो यो । संगठन निर्माण गर्ने युवालाई आकर्षण गर्ने खालको गतिविधि कांग्रेसमा खासै पाइँदैन । समयसापेक्ष नेतृत्व हाँक्ने, संगठन मजबुत पार्ने र गतिविधि जारी राख्ने कांग्रेसले प्रयास गरेकै पाइँदैन । महाधिवेशनका वेला चहलपहल हुने कांग्रेसमा निर्वाचनका वेला मात्रै तात्ने प्रवृत्ति देखिन्छ । क्रियाशील सदस्यलाई परिचालन गर्ने शैली कांग्रेसमा देखिँदैन ।

टिकट वितरणमा कमजोरी
कांग्रेसले निर्वाचन हार्नुमा टिकट वितरण अर्थात् उम्मेदवार छनोटमा पनि कमजोरी देखियो । लुम्बिनी क्षेत्रमा हेर्ने हो भने बुटवल र देवदहमा मेयरका उम्मेदवारमा कांग्रेसले निकै उपयुक्त व्यक्ति छनोट गरेको पाइयो । तर, अन्यत्र हेर्दा भने उम्मेदवार छनोटमा व्यापक असन्तुष्टि देखियो । यसको असर निर्वाचनमा पर्यो ।

निर्वाचनका एजेन्डा
कांग्रेसले निर्वाचन प्रचार–प्रसार र एजेन्डाका हिसाबले विगतमा भन्दा धेरै सुधार गरेको पाइए पनि आफ्ना एजेन्डा मतदातालाई बुझाउन सकेजस्तो लागेन । कांग्रेसले प्रचार शैलीमा अझ बढी सुधार गर्नुपर्ने देखियो ।

विगतका कार्यशैलीले पारेको असर
यसपटकको निर्वाचनमा कांग्रेसले पराजय भोग्नुको मुख्य कारणमा विगतका कार्यशैली पनि जिम्मेवार छन् । लुम्बिनीका सन्दर्भमा पनि ती कार्यशैलीले धेरै प्रभाव पारेको पाइन्छ । के हुन् त त्यस्ता कार्यशैली ?

प्रदेश टुक्राउने प्रस्ताव र आन्दोलन
मधेसकेन्द्रित केही दलका माग सम्बोधन गर्न भन्दै प्रदेश टुक्र्याउने गरी ल्याइएको प्रस्तावलाई राष्ट्रियतासँग जोडेर व्यापक विरोध भएपछि यसले मुलुकभर नयाँ खालको जनमत सिर्जना गर्यो । तराईलाई पहाडबाट अलग गरी प्रदेश बनाउने प्रस्तावविरुद्ध प्रस्तावक दलकै नेताहरू सडकमा उत्रिए । त्यसले गर्दा प्रस्ताव ल्याउने कांग्रेस र माओवादी केन्द्रविरुद्ध जनमत बढ्यो । सो जनमतको सम्मानमा कांग्रेस नेता चन्द्र भण्डारी, माओवादी केन्द्रका नेता टोपबहादुर रायमाझी खुलेर सडकमा आए । यस्तो अवस्थामा ती दलले ती क्षेत्रका जनताको जनभावना बुझेनन् र त्यसको असर निर्वाचनमा देखियो ।

महानिरीक्षक नियुक्ति र महाअभियोग प्रस्ताव
कांग्रेस नेतृत्वले प्रहरी महानिरीक्षक नियुक्ति प्रकरणमा खेलेको भूमिका पनि जनताले पचाउन सकेनन् । ठाडो हस्तक्षेपकारी भूमिकाले प्रहरी संगठन मजबुत नहुने, लगनशील भएर काम गर्नेभन्दा नेताको चाकडी गरे बढुवा हुन्छ भन्ने खालको सन्देश दिने कार्यशैलीलाई पचाउन सकेनन् । त्यस्तै, सोही प्रकरणमा जोडिएर प्रधानन्यायाधीशविरुद्ध महाअभियोग दर्ता गर्ने शैलीको पनि मतदाताले विरोध गरेको हुनुपर्छ । नेतृत्वको सन्की व्यवहारको परिणाम निर्वाचनमा देखिएको हुनुपर्छ ।
bishnunews@gmail.com