हामी कस्तो नयाँ भारत चाहन्छौँ ? - Naya Patrika
© 2017 Naya Prakasan Pvt. Ltd.

स्थानीय तह निर्वाचनको पूर्वसन्ध्यामा सरकारले सीमावर्ती क्षेत्रमा सुरक्षा व्यवस्था कडा पारेको छ । निर्वाचन सुरक्षालाई ध्यानमा राखेर भारतसँग जोडिएका सबै सीमा नाका सोमबार बिहानैदेखि बन्द गरिएका छन् । भारतसँग जोडिएका…
पूरा पढ्नुहोस् »

नेपालको विश्वकर्मा समुदायका युवतीहरूको क्षमता र प्रतिभा राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा उजागर गर्ने उद्देश्यले मिस विश्वकर्मा इन्टरनेसनल आयोजना हुने भएको छ । एक वर्षअघि मिस विश्वकर्मा पूर्वाञ्चल आयोजना गरिसकेको मोनाली…
पूरा पढ्नुहोस् »

शरीरको आन्तरिक तथा बाहिरी स्वास्थ्य कायम राख्न योगको भूमिका महत्वपूर्ण हुन्छ । यही कारण पछिल्लो समय सहरीकरण र सेवासुविधाले अल्छी भएका मानिसहरूको योगप्रतिको आकर्षण बढ्दो छ । विभिन्न सेवासुविधाले धेरै…
पूरा पढ्नुहोस् »

संशोधित मापदण्ड कार्यान्वयनमा ल्याएपछि ६ मुलुकमा श्रम सहचारी नियुक्तिको तयारी स्थानीय तह निर्वाचनका कारण स्थगित भएको श्रम सहचारी नियुक्ति प्रक्रिया दोस्रो चरणको निर्वाचनलगत्तै सुरु हुने भएको छ । श्रम तथा…
पूरा पढ्नुहोस् »

भारतको राजधानी नयाँदिल्ली नजिकैको एउटा गाँउलाई अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको नाम राखिएको छ । उत्तरी हरियाणा प्रदेशको मेवात जिल्लाको मारोरा गाउँलाई ‘ट्रम्प गाउँ’ नामाकरण गरिएको हो । भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र…
पूरा पढ्नुहोस् »

 भारोत्तोलनका प्रमुख प्रशिक्षक ओलम्पियन सुनीललाल जोशीको ५३ वर्षको उमेरमा निधन भएको छ । जोशीको बाँसबारीस्थित गंगालाल राष्ट्रिय हृदयरोग केन्द्रमा आइतबार निधन भएको हो । सन् १९९६ मा अमेरिकाको अटलान्टामा भएको…
पूरा पढ्नुहोस् »

अरूको बुई चढेर सगरमाथा पुग्ने रहर विकास भनेको आर्थिक विकासलाई मात्रै लिने हो भने यो जनताको समृद्धि वा उकासिएको जीवनस्तर हो । यस्तो समृद्धि ऊ स्वयंले आफ्ना लागि ल्याउने हो…
पूरा पढ्नुहोस् »

राप्रपा नेपाल र राप्रपाबीच एकीकरण भएपछि अध्यक्ष बनेका कमल थापाको कार्यशैलीप्रति असन्तुष्टि जनाउँदै डा. प्रकाशचन्द्र लोहनीले एकीकृत राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राष्ट्रवादी) गठन गरी अध्यक्ष बने । झन्डै चार दशक लामो…
पूरा पढ्नुहोस् »

विष्णुबहादुर रावल ९८ वर्षका भए । १४ असारको निर्वाचनमा उनी बझाङको दुर्गाथली गाउँपालिका—३ मा कांग्रेसबाट वडाध्यक्षको निर्वाचनमा उम्मेदवार भएका छन् । यता ९५ वर्षका टेकबहादुर तामाङ ओखलढुंगाको चम्पादेवी गाउ“पालिका सदस्यका…
पूरा पढ्नुहोस् »

दललाई दिइएको निर्वाचन चिन्ह लिएर चिर्वाचनमा सहभागी हुन पाउने पाउनुपर्ने माग राख्दै नयाँ शक्ति पार्टी, नेपाल सहितका व्यवस्थापिका संसद बाहिर रहेका ६६ दलले दलहरुले आइतबार निर्वाचन आयोगमा धर्ना दिएका छन्…
पूरा पढ्नुहोस् »

राजदीप सरदेसाई   |   बैशाख ०८, २०७४

जुन दिन आरएसएस प्रमुख मोहन भागवत गौहत्याविरुद्ध राष्ट्रिय कानुन बनाउन आह्वान गरिरहेका थिए, म गोवामा एक मन्त्रीसँग डिनर गरिरहेको थिएँ । मेनुमा थियो, पोर्क साँर्पोटेल (पोर्चुगिज मांसहारी व्यञ्जन) र बिफ (गाईको मासु) चिल्ली फ्राई । मैले मन्त्री महोदयलाई उनी भागवतको आह्वानलाई कसरी लिन्छन् भनेर सोधेँ । उनले सौम्य मुस्कानसहित भने, ‘भागवतजी नागपुरमा बस्नुहुन्छ, हामी यहाँ गोवामा छौँ । एक भारत थरिथरी आहार, अब डिनरको स्वाद लिऊँ ।’ हैदरावादका सांसद ओबैसीको भाइरल भइरहेको टिप्पणीका अनुसार यो ‘यम्मी–मम्मी’ राजनीतिको उदाहरण हो ।

सत्य के हो भने गोवामा भाजपा आफ्नो राष्ट्रिय चरित्रभन्दा बिल्कुल फरक पार्टी हो, खासगरी उत्तर भारतीय स्वरूपभन्दा, । जहाँ संघ परिवारसँग जोडिएका गौरक्षक समूहले हिंस्रक किसिमको गाई राजनीति अघि बढाउन लागेको छ । यसको उद्देश्य अल्पसंख्यक समूहलाई आतंकित गर्नु हो । गोवामा भाजपाका १३ विधायकमध्ये सात क्याथोलिक छन् । यहाँको सरकार साना दल तथा स्वतन्त्र विधायकको समर्थनमा बनेको छ । यहाँको भाजपाले अल्पसंख्यक क्याथोलिक समुदायसँग सम्बन्ध बनाएन भने टिक्नै सक्दैन । गोवा एक मात्र यस्तो राज्य हो, जहाँ आंशिक रूपले नै सही, भाजपाले आफ्नो हिन्दू बहुसंख्यकको पार्टी हुनुको छवि तोड्न सकेको छ । भाजपा देशको सबैभन्दा ठूलो जनसंख्या भएको प्रदेशमा एकजना मुस्लिमलाई सिट दिएर पनि जित्न सक्छ, तर गोवामा सक्दैन । हरियाणामा गाईको मासु बिक्री गर्ने वा खाने कार्यविरुद्ध कानुन ल्याउन सक्छ, तर गोवामा सम्भव छैन ।

भाजपा जब भौगोलिक रूपमा विस्तार भएर साँचो अर्थमा भारतीय पार्टी हुने प्रयास गरिरहेको छ भने उसको सामना आफ्नै हिन्दुत्ववादसँग हुनेछ । पूर्वोत्तर भारत खासगरी अरुणाञ्चल, नागाल्यान्ड, मेघालय तथा मिजोरमजस्ता राज्यमा भाजपाले राममन्दिर या गौवधजस्ता केन्द्रीय मुद्दाको आधारमा पकड जमाउन सक्नेछैन । यहाँ उसले संघीय सत्ताको साझेदारीको उदार व्यवस्था स्थापित गर्न प्रयास गरेको छ, जसमा केन्द्र र राज्यका परस्पर फाइदाको गठबन्धन व्यवस्थामा संसाधनलाई साझेदार बन्छन् । कुनै पनि हालतमा सत्ता हासिल गर्नेबाहेक पूर्वोत्तरका यी राज्य तथा दिल्लीको मोदी सरकार जोडिने कुनै वैचारिक लगाव छैन । यस्तै विसंगति दक्षिणको केरल र तमिलनाडुजस्ता राज्यमा पकड जमाउने भाजपाको प्रयासमा पनि देख्न सकिन्छ । केरलमा स्थानीय भाजपाले आफूलाई पार्टीको परम्परागत दृष्टिकोणबाट अलग गरेको छ ।

नैतिक र बौद्धिक रूपले द्विविधाग्रस्त भइसकेको विपक्ष होइन, भाजपाका लागि भारतको विविधता नै एकै खालको धार्मिक सांस्कृतिक समानता स्थापित गर्ने प्रयासमा सबैभन्दा ठूलो चुनौती हो । आरएसएसले २०१९ को निर्वाचनमा दुईतिहाइ बहुमत ल्याई हिन्दूराष्ट्र स्थापित गर्ने कल्पना गरिरहेको छ, तर भाजपाले देशको गणतान्त्रिक संविधानसँग यस्तो केही गरे ठूलो मूल्य चुकाउनु पर्नेछ । प्रधानमन्त्री मोदीले आफूलाई गौरक्षक राजनीतिबाट टाढा गर्ने जुन कोसिस गरिरहेका छन्, त्यो विनाकारण छैन । उनलाई थाहा छ, त्यो नगरे उनको सबैलाई साथै लिएर अघि बढ्ने छवि नष्ट हुन सक्छ । यहाँ जोड दिनुपर्छ, अम्बेडकरको संवैधानिक भिजन यस्ता व्यक्तिगत अधिकार तथा स्वतन्त्रताको वरिपरि घुम्छ, जुन भारत अनेक पहिचानको भूमि हो भन्ने धारणामा आधारित छ । १९४७ मा महात्मा गान्धीले भन्नुभएको थियो, ‘म कसैलाई गौवध नगर्न कसरी बाध्य बनाउन सक्छु, जबसम्म ऊ आफैँ त्यही चाहँदैन । भारतीय संघमा केवल हिन्दू मात्र रहून् भन्न सकिँदैन । यहाँ मुस्लिम, पारसी, इसाइ र अन्य धार्मिक समूह पनि त छन् ।’  त्यसको ७० वर्षपछि भारतले महात्मा गान्धीको कि आरएसएसका सञ्चालकको ‘नयाँ’ भारत छान्ने भनी फेरि निर्णय गर्ने वेला आएको छ ।
(सरदेसाईं भारतका वरिष्ठ टिभी पत्रकार हुन्)