अभि सुवेदीका चर्चित विद्यार्थी : सरल प्रचण्ड, हक्की कमल, मिहिनेती चित्रलेखा, प्रतिभावान् रवीन्द्र
© 2017 Naya Prakasan Pvt. Ltd.

स्थानीय तह निर्वाचनको पूर्वसन्ध्यामा सरकारले सीमावर्ती क्षेत्रमा सुरक्षा व्यवस्था कडा पारेको छ । निर्वाचन सुरक्षालाई ध्यानमा राखेर भारतसँग जोडिएका सबै सीमा नाका सोमबार बिहानैदेखि बन्द गरिएका छन् । भारतसँग जोडिएका…
पूरा पढ्नुहोस् »

नेपालको विश्वकर्मा समुदायका युवतीहरूको क्षमता र प्रतिभा राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा उजागर गर्ने उद्देश्यले मिस विश्वकर्मा इन्टरनेसनल आयोजना हुने भएको छ । एक वर्षअघि मिस विश्वकर्मा पूर्वाञ्चल आयोजना गरिसकेको मोनाली…
पूरा पढ्नुहोस् »

शरीरको आन्तरिक तथा बाहिरी स्वास्थ्य कायम राख्न योगको भूमिका महत्वपूर्ण हुन्छ । यही कारण पछिल्लो समय सहरीकरण र सेवासुविधाले अल्छी भएका मानिसहरूको योगप्रतिको आकर्षण बढ्दो छ । विभिन्न सेवासुविधाले धेरै…
पूरा पढ्नुहोस् »

संशोधित मापदण्ड कार्यान्वयनमा ल्याएपछि ६ मुलुकमा श्रम सहचारी नियुक्तिको तयारी स्थानीय तह निर्वाचनका कारण स्थगित भएको श्रम सहचारी नियुक्ति प्रक्रिया दोस्रो चरणको निर्वाचनलगत्तै सुरु हुने भएको छ । श्रम तथा…
पूरा पढ्नुहोस् »

भारतको राजधानी नयाँदिल्ली नजिकैको एउटा गाँउलाई अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको नाम राखिएको छ । उत्तरी हरियाणा प्रदेशको मेवात जिल्लाको मारोरा गाउँलाई ‘ट्रम्प गाउँ’ नामाकरण गरिएको हो । भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र…
पूरा पढ्नुहोस् »

 भारोत्तोलनका प्रमुख प्रशिक्षक ओलम्पियन सुनीललाल जोशीको ५३ वर्षको उमेरमा निधन भएको छ । जोशीको बाँसबारीस्थित गंगालाल राष्ट्रिय हृदयरोग केन्द्रमा आइतबार निधन भएको हो । सन् १९९६ मा अमेरिकाको अटलान्टामा भएको…
पूरा पढ्नुहोस् »

अरूको बुई चढेर सगरमाथा पुग्ने रहर विकास भनेको आर्थिक विकासलाई मात्रै लिने हो भने यो जनताको समृद्धि वा उकासिएको जीवनस्तर हो । यस्तो समृद्धि ऊ स्वयंले आफ्ना लागि ल्याउने हो…
पूरा पढ्नुहोस् »

राप्रपा नेपाल र राप्रपाबीच एकीकरण भएपछि अध्यक्ष बनेका कमल थापाको कार्यशैलीप्रति असन्तुष्टि जनाउँदै डा. प्रकाशचन्द्र लोहनीले एकीकृत राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राष्ट्रवादी) गठन गरी अध्यक्ष बने । झन्डै चार दशक लामो…
पूरा पढ्नुहोस् »

विष्णुबहादुर रावल ९८ वर्षका भए । १४ असारको निर्वाचनमा उनी बझाङको दुर्गाथली गाउँपालिका—३ मा कांग्रेसबाट वडाध्यक्षको निर्वाचनमा उम्मेदवार भएका छन् । यता ९५ वर्षका टेकबहादुर तामाङ ओखलढुंगाको चम्पादेवी गाउ“पालिका सदस्यका…
पूरा पढ्नुहोस् »

दललाई दिइएको निर्वाचन चिन्ह लिएर चिर्वाचनमा सहभागी हुन पाउने पाउनुपर्ने माग राख्दै नयाँ शक्ति पार्टी, नेपाल सहितका व्यवस्थापिका संसद बाहिर रहेका ६६ दलले दलहरुले आइतबार निर्वाचन आयोगमा धर्ना दिएका छन्…
पूरा पढ्नुहोस् »

नयाँ पत्रिका   |   बैशाख ०७, २०७४

प्रा.डा. अभि सुवेदीको परिचय एउटा मात्रै छैन । समालोचक, भाषाविद्, कवि, निबन्धकार, अनुवादक उनका परिचय हुन् । सबैभन्दा ठूलो परिचय त उनले प्राध्यापनमा बनाए । त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा ४० वर्ष पढाएको अनुभव सुवेदीसँग छ । प्राध्यापनको यो लामो अवधिमा उनका विद्यार्थी बनेर कक्षामा छिरेका थिए, हालका प्रधानमन्त्री प्रचण्ड, उपप्रधानमन्त्री कमल थापादेखि चर्चित राजनीतिकर्मी । उनले पढाएका विद्यार्थी राज्यका विभिन्न निकायमा छरिएका छन् । प्राध्यापनबाट सेवानिवृत्त भएका सुवेदीलाई नयाँ पत्रिकाका भवानीश्वर गौतमले पुराना दिन सम्झिन लगाए, उनले सम्झिए :

त्यतिवेलै जिउ हल्लाउँथे प्रचण्ड

पाटन संयुक्त, भक्तपुरलगायतका क्याम्पसमा पढाउन लोकसेवा पास गरेकै हुनुपथ्र्यो । मैले पनि लोकसेवा पास गरेर पाटन संयुक्त क्याम्पसमा पढाउन थालेँ । त्यहाँ, पद्मकन्याभन्दा फरक महसुस भयो । किनभने छात्रछात्रा दुवै विद्यार्थी थिए । त्यतिवेला भर्खर साइन्स खुलेको थियो, प्रयोगशाला राम्रो थिएन । यो ०३१ सालतिरको कुरा हो ।

साइन्स पढ्ने विद्यार्थीलाई अंग्रेजी अनिवार्य थियो । त्यसैले मैले पनि साइन्सका विद्यार्थी पढाउने मौका पाएँ । ‘स्टोरिज फ्रम सेक्सपियर’ पढाउँथे । कक्षाका धेरै विद्यार्थीमध्ये दुई विद्यार्थीमाथि मेरा आँखा बढी नै पथ्र्यो । उनीहरू अगाडि बेन्चमा बस्थे । मोटो शरीरका एउटा विद्यार्थी खुब जिउ हल्लाउँथे । ती विद्यार्थीलाई क्याम्पस प्रमुख मंगलराज जोशीले पनि अघिपछि लगाएर हिँड्नुहुन्थ्यो । उनी ‘कन्स्ट्रक्टिभ’ थिए, ल्याब सेटअपमा पनि सहयोग गर्थे । पढाइमा अरूलाई सहयोग गर्ने, मिलनसार र सरल स्वभाव थियो । उनका साथी पनि उस्तै थिए ।

ती जिउ हल्लाउने मोटा विद्यार्थी नै पछि प्रचण्ड भएका रहेछन् भन्ने मलाई निकै ढिला थाहा भयो । शान्ति प्रक्रियामा आएपछि प्रा.डा. लोकराज बरालमार्फत उहाँसँग भेट भयो । प्रचण्ड र बाबुरामसँग १८–२० जना प्राध्यापकको भेट भएको थियो । बाबुरामलाई पहिल्यै चिनेँ । तर, प्रचण्डचाहिँ ऊवेलाको मेरै विद्यार्थी हो भन्ने ठम्याउन सकिनँ । जब सम्बोधनका क्रममा प्रचण्डले मलाई नै सम्बोधन गर्दै ‘सरले बिर्सिनुभयो, मलाई पढाउनुभएको थियो’ भन्नुभयो तब पो थाहा भयो । त्यतिवेला मैले पनि ठट्टा गर्दै ‘जुँगा हटाएको अनुहार कल्पिएपछि मैले पनि चिनेँ’ भनेँ । पछि एउटा अन्तर्राष्ट्रिय फोरममा उहाँबारे कुरा उठ्दा ‘प्रचण्डलाई मैले नै पढाएको हो, विश्वास गर्दा हुन्छ’ भनेको थिएँ ।

भिन्न विचारसँग भिड्थे कमल थापा

हालका उपप्रधानमन्त्री कमल थापालाई पनि मैले पढाएँ । पाटन संयुक्त क्याम्पसमै पढाएको हुँ । प्रचण्डभन्दा केही वर्षपछि थापालाई पढाएको हुँ । त्यतिखेर थापाको व्यक्तित्व बाहिरै देखिन्थ्यो । स्वभाव नै हक्की खालको थियो, परिआए भिड्न पनि तयार भइहाल्ने । त्यतिवेलै मैले मनमनै सोच्थेँ, ‘यो केटो राजनीतिज्ञ हुन्छ ।’ हेर्दा आकर्षक देखिने उनी आफूभन्दा भिन्न विचारकासँग भिड्न तयार हुन्थे ।

कुनै सभा समारोहमा आफ्ना गुरु बसेका छन् थापाले सम्बोधन गरिहाल्थे । मेरो नाम पनि सम्बोधन गरेकाले त्यो वेलाको कमल थापाको सम्झना राम्रैसँग हुन्छ । उनमा गुरु मान्ने परम्परा थियो । पञ्चायतको समर्थनमा सक्रिय रहन्थे र पढाइमा पनि ‘इन्टेलिजेन्ट’ थिए । कीर्तिपुरमा पढाउँदा पनि थापाको स्वभावमा परिवर्तन आएको मैले पाइनँ ।

त्यतिवेलै राजनीति गर्थे लीलामणि पोखरेल

हाल माओवादी केन्द्रका नेता लीलामणि पोखरेललाई पनि पाटनमा पढाएको हुँ । लीलामणि पनि निकै हक्की स्वभावका थिए ।

त्यतिवेलै उनको राजनीतिक सक्रियता देखिन्थ्यो । पाटनमै हरिबोल गजुरेललाई पनि पढाएको हुँ, तर उनको बारेमा भने खासै जानकारी थिएन ।

प्रतिभावान् थिए रवीन्द्र मिश्र

रवीन्द्र मिश्रलाई पनि मैले पढाएँ । मिडियामा चर्चा कमाएर अहिले राजनीतिमा छिरेका उनलाई मैले सधैँ नियालिरहेको छु । एमएमा उनलाई पढाएको हुँ ।

त्यतिवेलै पनि उनी प्रतिभावान् नै थिए । कविता, निबन्धलगायत लेखनमा कलम चलाउन रुचि राख्थे । आफूले पढाएको विद्यार्थीको रेडियोमा आवाज सुन्दा, उनले सान्दर्भिक अन्तर्वार्ता लिँदा खुब आनन्द हुन्थ्यो ।

मिहिनेती थिइन् चित्रलेखा यादव

नेत्री चित्रलेखा यादवलाई अंग्रेजी केन्द्रीय विभाग कीर्तिपुरमा पढाएँ । त्योवेला चित्रलेखाको स्वभाव विनम्र थियो । कीर्तिपुरमा बसेर मिहिनेतसाथ पढ्थिन् ।

नियमित पढ्ने र मिहिनेत गर्ने बानी थियो । उनी कलेजको शिक्षक बन्छिन् भन्ने लागेको थियो । त्यतिवेला अंग्रेजीमा पढ्नु भनेको हामीजस्तै शिक्षक बन्ने हो भन्ने मेरो सोचाइ थियो ।  उनी कांग्रेसको राजनीतिबाट यति ठूलो नेता हुन्छिन् भन्ने लागेकै थिएन ।

थिएटरमा सफल धेरै विद्यार्थी

सञ्जीव उप्रेती थिएटरमा निकै चलेका छन् । उनी मेरा विद्यार्थी हुन् । अरुण गुप्ता र अर्चना थापा पनि थिएटरमा सफल भएका छन् । यी सबै मेरा विद्यार्थी हुन् । नाट्य निर्देशक सजग राणालाई पनि मैले पढाएको हुँ । अरुणले मैले लेखेको नाटक नै पहिलोपटक निर्देशन गरेर प्रस्तुत गरे । उनमा नाटक प्रस्तुत गर्ने उत्कृष्ट क्षमता छ भन्ने लाग्छ ।

डा. शिव रिजालले मेरो ‘सुपरभिजन’मा थिएटरमै पिएचडी गरे । उनको पिएचडी राम्रो छ । शिव मेरा सहकर्मीजस्तै भए । सँगै नाटक लेख्ने र गर्ने गर्यौँ । पछिल्लो समय मेघराज अधिकारी नाटक अभिनय गर्ने, अनुवाद गर्ने, व्याख्या गर्ने, सेमिनार पेपर तयार गर्नेलगायतका काममा सक्रिय भएर लागेका छन् । त्यसैगरी, पुष्प आचार्य नाटकमा अभिनय, प्रस्तुतिलगायतमा राम्रा व्यक्ति हुन् । रंगमञ्चमा आएका यी सबै मेरा विद्यार्थी हुन् ।

तिखो विश्लेषण गर्थे अजयभद्र खनाल

मिडियाबाट राजनीतितिर लागेका अजयभद्र खनाल पनि मेरा विद्यार्थी हुन् । मेरा प्रिय विद्यार्थी नै हुन् । उनको थेसिस पनि मैले नै सुपरभाइज गरेको थिएँ । उनले अत्यन्तै जटिल विषयमा थेसिस लेखेका छन् । उनमा तिखो विश्लेषण गर्ने खुबी छ ।

उनी राजनीति बुझ्ने व्यक्तिजस्तो लाग्थ्यो, अहिले त आफैँ राजनीतिमा लागे । मेरा विद्यार्थी कोही सीधै राजनीतिमा प्रवेश गरेका छन् भने कोही मिडिया हुँदै राजनीतिमा लागेका छन् । मिडियामा पनि मेरा धेरै विद्यार्थी स्थापित छन् ।

जिस्क्याएर संकटमा पार्ने पिकेका छात्रा
०३० बाट प्राध्यापन सुरु गरेँ । त्यतिखेर पद्मकन्या क्याम्पसमा जागिर थियो । कक्षामा छिर्नेबित्तिकै छात्राहरू देख्दा साधुनीको भीडजस्तो लाग्यो । एउटै पोसाक लगाएका विद्यार्थी देखेपछि मन कताकता आत्तिएजस्तो भयो । मलाई त लाज लागेर पढाउनै गाह्रो भयो । मैले लाज मानेको थाहा पाएपछि त छात्राहरूले नै जिस्क्याउन पो थाले । उनीहरूले ‘बिचरा सरलाई लाज लाग्यो है ?’ भन्दै जिस्क्याउन थालेपछि मलाई त झन् संकट पर्यो । पछि बिस्तारै बानी पर्दै गएपछि सहज भयो ।

विद्यार्थीका सवालमा शिक्षकभित्र द्वन्द्व
विद्यार्थीले आफ्नो विचार नमान्दैमा शिक्षकले दुःख मान्छ भन्ने मलाई लाग्दैन । राम्रो शिक्षकको अवस्था यो हुँदैन । विद्यार्थीहरू फरकफरक विचारका हुन्छन्, भिड्छन्, स्वभाविक नै हो । तर, आफ्ना विद्यार्थीको विचार र कामले देशमा योगदान दिएन भनेचाहिँ दुःख लाग्छ । आफूले दिएको शिक्षाविपरीत गतिविधि गर्दा चोट लाग्छ । शिक्षकमा सहनशीलता बढी हुन्छ भन्ने मेरो अनुभवले बताउँछ । फरकफरक विद्यार्थीको कुरा सुन्दा सबैका कुरा ठीक लाग्दा रहेछन् । एउटा शिक्षकले भने समग्रमा उनीहरूले देशलाई दिने प्रतिफल राम्रो होस् भन्ने नै अपेक्षा राखेको हुन्छ ।

ऊ वेलाका विद्यार्थी अहिलेका विद्यार्थी
हिजो पनि म विद्यार्थीसँग नजिक थिए, अहिले पनि नजिक छु । मसँग व्यक्तिगत सम्बन्ध र संवादको निरन्तरता छ । मेरा विद्यार्थी मित्रवत् छन् । अहिले पनि उत्तिकै सम्वाद गर्छन् । विद्यार्थी ब्रिलियन्ट हुँदै गए, मैले तिनलाई विद्वान्कै रूपमा हेर्छु । उनीहरूले लेखेका कुरा हेर्छु, पढ्छु, खुसी लाग्छ । विद्यार्थीसँग गमक्क परेर टाढा हुने शिक्षक मलाई दुःखी लाग्छ । यस्तो शिक्षकले मज्जा लिन सक्दैन ।