पश्चिम सेतीका दुःख - Naya Patrika

नेपाल पत्रकार महासंघको आज सम्पन्न निर्वाचनको मतगणना सुरु भएको छ । उम्मेदवार प्रतिनिधिहरुको रोहवरमा मतपेटिका खोलिएको छ । प्रदेश केन्द्रीय सदस्यहरु र पदाधिकारी तथा सदस्यहरुको मतगणना बेग्लाबेग्लै भइरहेको छ । कूल…
पूरा पढ्नुहोस् »

उहाँ हाँ (उषाकला राई) खोटाङबाट प्रतिनिधित्व गर्नुहुन्छ भने म सिन्धुपाल्चोक । हाम्रो पहिलो भेट ०५४ सालमा भएको थियो । कुनै समय हामीले प्रजातान्त्रिक राष्ट्रिय युवा संघमा सँगै काम गरेका थियौँ…
पूरा पढ्नुहोस् »

सुत्केरी अवस्थामा नवजात शिशुको ध्यान दिनुका साथै आमाले पनि खानपानमा ध्यान पु¥याउनुपर्छ । आमा स्वस्थ भए बच्चा पनि स्वस्थ हुने भएकाले खानपानमा ध्यान दिन जरुरी छ । अरू वेलाको तुलनामा…
पूरा पढ्नुहोस् »

जलविद्युत् आयोजनाले डिपिआरमा उल्लेख भएबमोजिमको जग्गामा हदबन्दी नलाग्ने आदेश कानुन मन्त्रालयले फर्कायो जलविद्युत् आयोजनाले डिपिआरमा उल्लेख भएबमोजिमको जग्गामा हदबन्दी नलाग्नेसम्बन्धी आदेश कानुन मन्त्रालयले फर्काइदिएपछि जलविद्युत् प्रवद्र्धकहरूलाई समस्या परेको छ ।…
पूरा पढ्नुहोस् »

दक्षिण एसियाली मुलुकमा वर्षापछिको बाढी–पहिरोका कारण डेढ करोडभन्दा बढी मानिस प्रभावित भएका छन् । अगस्टमा आएको बाढीले दक्षिण एसियाका नेपाल, बंगलादेश र भारतका एक करोड ६० लाख मानिस प्रभावित भएका…
पूरा पढ्नुहोस् »

सुनसरीकाे झुम्कामा जारी प्रथम रामधुनी विद्यालय स्तरीय फुटबल प्रतियोगिताअन्तर्गत सोमबार भएका खेलमा विजयी हुँदै लर्डबुद्ध बोर्डिङ स्कुल, झुम्का र पञ्चायत मावि, प्रिपाहा सेमिफाइनलमा प्रवेश गरेका छन् । पिप्राहा खेल मैदानमा…
पूरा पढ्नुहोस् »

प्रिय बाबुराम दाइ, अस्ति भर्खर तपाईं स्वास्थ्योपचार गरी अहिले निवासमै आराम गर्दै हुनुहुन्छ भन्ने सुनेको छु । तपाईंको शीघ्र पूर्ण स्वास्थ्यलाभको कामना ! पछिल्लोपल्ट तपाईंको पार्टी परिवारमा केही खटपट चलिरहेको…
पूरा पढ्नुहोस् »

राम तामाङ राजधानीको व्यस्त र भिडमभिड क्षेत्र असन, इन्द्रचोक, ज्याठा र भोटाहिटीवरपर ठेला चलाउँछन् । उनका दिनहरू ठेलामा सामान ओसारेरै बित्छन् । परिवार पाल्ने र आफ्नो पढाइ खर्च थेग्ने उनको…
पूरा पढ्नुहोस् »

नयाँ नेतृत्व चयन गर्ने कार्यसूचीसहित नेपाल पत्रकार महांसघको अधिवेशन हिजोदेखि काठमाडौंमा सुरु भएको छ । झन्डैझन्डै नेपालको प्रजातन्त्रको जस्तै आयु भएको र सुदृढ र शक्तिशाली बन्दै गएको पत्रकारिता जगत्को नेतृत्व…
पूरा पढ्नुहोस् »

नयाँ पत्रिकाको न्युजरुममा आज उद्योग वाणिज्य महासंघकी अध्यक्ष भवानी राणासँग अन्तरक्रिया हुँदैछ । मुलुकको विकासमा निजी क्षेत्रका योगदान कति भन्ने विषयमा अन्तरक्रिया केन्द्रित हुँदैछ । अन्तरक्रिया फेसबुक लाइभ हेर्न तलको लिंकमा…
पूरा पढ्नुहोस् »

नयाँ पत्रिका   |   चैत ०८, २०७३

अविकास आफैँमा एउटा कुचक्र मानिन्छ । अविकासले अविकासलाई नै पुनर्जन्म दिइरहन्छ । पैसाले पैसा तान्छ भनिएजस्तै विकासले पनि विकास नै तान्ने र अविकासले अविकास नै तान्ने गर्छ । गरिबीलाई व्याख्या गर्न ‘गरिबीको दुश्चक्र’ भन्ने पदावली प्रयोग हुने गर्छ अर्थशास्त्रमा । नेपाल पनि अविकासका अनेक घनचक्करमा फसिरहेको छ । यस्तो घनचक्कर देशका सबैजसो पूर्वाधार विकासका आयोजना, औद्योगिक विकासका क्षेत्र र कृषि, पर्यटनसहितका क्षेत्रले कहिले बढी र कहिले कम व्यहोरिआएका छन् । राजनीतिक अर्थशास्त्रमा नेपालको अर्थतन्त्रलाई स्वतन्त्र पुँजीवादका रूपमा विकास गर्न नसकेको र खासगरी वित्तीय तथा व्यापार नीतिमा विश्वबैंकको प्रभाव तथा समग्र अर्थतन्त्रमा भारतीय पुँजीको सेपका प्रभावले टाक्सिएको भनेर यसलाई व्याख्या गर्नेहरू पनि छन् । स्वतन्त्र पुँजीवादी अर्थतन्त्रमा देशको आन्तरिक पुँजीलाई संरक्षण गर्दै आवश्यक क्षेत्रमा मात्र वैदेशिक पुँजी भित्राउने नीति लिइन्छ । व्यापारमा पनि एक हदसम्म संरक्षणवादी नीति लिइने भएकाले सानो आकारमा सञ्चय हुँदै गरेको पुँजीले क्रमशः ठूलो आकारको पुँजी सञ्चयका लागि वातावरण बनाउँछ । देशभित्रैका स्रोतको प्रयोगले रोजगारी सिर्जना गर्दै क्रमशः प्रतिस्पर्धी क्षमता विकास गर्छ । तर, अरूको सेपमा परेको पुँजी भने थप सञ्चय र पुनर्लगानीका लागि तयार हुन समय लाग्छ । यस्तो अवस्थामा वैदेशिक सहयोग, प्रत्यक्ष तथा अप्रत्यक्ष वैदेशिक लगानीका माध्यमबाट पुँजीगत विकासका लागि अवस्था सिर्जना गर्ने प्रयास गरिन्छ ।

तर, नेपालको हकमा भने यसरी वैदेशिक लगानी भित्राउन पनि खासगरी भारतीय पुँजीको छेकबारले अनेकवली लफडा ल्याउने गरेको छ । पूर्वाधार विकासको क्षेत्रमा आउने वैदेशिक ऋण तथा सहयोगको उपयोग गर्नसमेत भारतीयले अवरोध गर्ने गरेका उदाहरण छन् । यी छेकबारको सबैभन्दा ठूलो सिकार भने पश्चिम सेती जलविद्युत् परियोजना बनेको छ । दुई दशकअघि नै कहिले अमेरिकी लगानीकर्ता एनरोन त कहिले अस्टे«लियन कम्पनी स्मेक हुँदै अहिले चिनियाँ कम्पनी थ्री गर्जेजको सिस्टर अर्गनाइजेसन सिडब्लुई कर्पोरेसनको नाममा यो परियोजना विकासको प्रयास भइरहे पनि यसले साकार रूप पाउनेमा शंका गर्न थालिएको छ ।

झन्डै पाँच वर्षअघिदेखि नै सो परियोजनामा चासो देखाएर बनाउने जिम्मेवारी कबुलेको सो कम्पनी अहिले चुपचाप परियोजनासम्बन्धी काम अघि बढाउनबाट तर्किरहेको छ । सात सय ५० मेगावाटको जलाशययुक्त परियोजनालाई पश्चिम नेपालको विकासका लागि कोसेढुंगाका रूपमा लिइएको थियो । तर, पछिल्लो समय नेपालबाट ऊर्जा खरिद गर्नेसम्बन्धी भारतीय सरकारको नीति यस्ता परियोजनामा या त नेपालका सरकारी कम्पनी या भारतीय कम्पनीले लगानी गरे मात्र विद्युत् खरिद गर्ने गरी आएकाले चिनियाँ यस्ता परियोजनाका भाविष्यका सम्बन्धमा सशंकित बनेको अनुमान गरिएको छ । भारतीयले जस्तै परियोजना ओगटेर बस्ने तर कार्यान्वयनमा जान ढिलाइ गर्ने चिनियाँ कम्पनीको नीतिका कारण नेपाललाई आफ्नो जलविद्युत् विकास रणनीति तय गर्नसमेत समस्या पर्न थालेको छ । पछिल्लो समय नेपालको ऊर्जा विकासको क्षेत्रमा देखिएको सकारात्मक प्रयास र परिणामलाई गति दिनसमेत यस परियोजनाबारे चिनियाँहरूको प्रस्ट भनाइको अपेक्षा नेपालको ऊर्जा मन्त्रालयले गरिरहेको छ । या आयोजना बनाऊ या ओगटेर नबस । नेपालको विकासमा अवरोध नगर ।