दृष्टिविहीन अधिकृत नीराको हिम्मत - Naya Patrika
© 2017 Naya Prakasan Pvt. Ltd.

पहिलो चरणको स्थानीय तह निर्वाचन बहिस्कार गरेको राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल दोस्रो चरणको निर्वाचनमा पनि सहभागी नहुने भएको छ । राजधानीमा आज पत्रकार सम्मेलन गर्दै राजपा नेपालका नेताहरूले सरकारले आफ्ना…
पूरा पढ्नुहोस् »

अभिनेता कमल हसनकी हिरोइन छोरी श्रुति हसनले आफू बिहेअघि नै आमा बन्न तयार भएको बताएकी छिन् । ३१ वर्षीया श्रुतिको यो कुराले अहिले बलिउड मात्र होइन, दक्षिण भारतीय फिल्म उद्योगमै…
पूरा पढ्नुहोस् »

डोल्पामा पहिलो पटक सुत्केरी महिलाको सफल शल्यक्रिया गरिएको छ । जिल्ला अस्पतालमा यस अघि सुत्केरी महिलाको शल्यक्रिया गरिएको थिएन् । शल्यक्रिया गरिएपछि खतराको मुखमा पुगेकी एक सुत्केरी महिलाको ज्यान जोगिएको…
पूरा पढ्नुहोस् »

अलैँचीको विरुवा रोप्ने सिजन सुरु भएसँगै लमजुङमा अलैँचीको नयाँ मुल्य निर्धारण गरिएको छ । जिल्ला कृषि विकास कार्यालय लमजुङ र नेपाल अलैँची व्यवसायी महासंघ लमजुङ शाखाले संयुक्त रुपमा अलैँचीको विरुवाको…
पूरा पढ्नुहोस् »

बकिङघम दरबार, डाउनिङ स्ट्रिट, विदेशी दूतावास र वेस्टमिनिस्टरको सुरक्षाका लागि सेना खटिने बेलायतमा आतंकवाद जोखिमको तहलाई सबैभन्दा उच्च विन्दुमा पुर्याइएको छ । अतिवादीले सोमबार राति म्यानचेस्टरमा बीभत्स हमला गरेसँगै सरकारले…
पूरा पढ्नुहोस् »

पहिलोपटक युरोपा लिग जितेसँगै म्यानचेस्टर युनाइटेड सीधै युरोपियन च्याम्पियन्स लिगको समूह चरणमा छनोट  इंग्लिस क्लब म्यानचेस्टर युनाइटेड पहिलोपटक युरोपा लिग फुटबल प्रतियोगिताको च्याम्पियन बनेको छ । म्यानचेस्टरले शुक्रबार एज्याक्समाथि २–०…
पूरा पढ्नुहोस् »

संविधान कार्यान्वयनको ऐतिहासिक प्रक्रियाबाट हामी अगाडि बढ्दै छौँ । त्यस क्रममा हामीले ७ माघसम्म तीनवटै तहको निर्वाचन सम्पन्न गर्नुपर्छ । यसै क्रममा स्थानीय तहको पहिलो चरणको निर्वाचन (प्रदेश नं. ३,…
पूरा पढ्नुहोस् »

जसलाई फुर्छ कविता, सडकपेटीमा तरकारी बेच्दाबेच्दै । जो गजलका मतला, शेर, काफिया, रदिफ र बहर जन्माउँछन्, तरकारीको ठेलागाडा ठेल्दाठेल्दै । कवितामै उतार्छन्, स्वाभिमान । पेसाले सडकपेटीमा तरकारी बेच्ने उनी लेखनको…
पूरा पढ्नुहोस् »

नेपालको संसद् प्रायजसो आवश्यक काममा कम र अनावश्यक झमेलामा बढी समय बिताउने गर्छ । ०४८ पछिको संसदीय अभ्यासमा संसद्ले गम्भीर राजनीतिक विमर्श, आर्थिक नीतिमाथि सार्थक बहस, सामाजिक रूपान्तरणका कार्यसूचीलाई निष्कर्षमा…
पूरा पढ्नुहोस् »

दललाई दिइएको निर्वाचन चिन्ह लिएर चिर्वाचनमा सहभागी हुन पाउने पाउनुपर्ने माग राख्दै नयाँ शक्ति पार्टी, नेपाल सहितका व्यवस्थापिका संसद बाहिर रहेका ६६ दलले दलहरुले आइतबार निर्वाचन आयोगमा धर्ना दिएका छन्…
पूरा पढ्नुहोस् »

नयाँ पत्रिका   |   चैत ०४, २०७३

लोकसेवा आयोगमा परीक्षा पास गरी जागिरमा प्रवेश गर्नु चानेचुने कार्य होइन । त्यसमा पनि एउटी दृष्टिविहीन नारीको लागि त यो कार्य झनै कठिन थियो । तर, सबैखाले कठिनाइलाई पार गर्दै दृष्टिविहीन नीरा अधिकारी नेपाल सरकारको अधिकृतमा उत्तीर्ण हुन सफल भइन् । सबैको प्रेरणाको स्रोत बनेकी नीता अहिले हिम्मतवाली अधिकृतका रूपमा चिनिन थालेकी छिन् ।

अधिकृतमा नाम निकाल्न ठूलो मिहिनेत र त्याग गरेकी उनी आफूलाई दिइएको जिम्मेवारी पूरा गर्न पनि त्यस्तै मिहिनेत गर्दछिन् । दिएको काम फत्ते गरेरै छाड्ने भएकाले नै उनी हिम्मतवाली अधिकृतका रूपमा परिचित हुन पुगेकी छिन् ।

‘उद्देश्य के लिनू उडी छुनु चन्द्र एक’ भनेझैँ नीराले सानैदेखि ठूलो मान्छे बनेर देश र जनताको सेवा गर्ने प्रण लिएकी थिइन् । तर, यसका लागि उनको अगाडि चुनौतीका थुप्रै पहाड थिए । दृष्टिविहीन भएर पनि उनले कहिल्यै हिम्मत हारिनन् । स्कुल पढ्दा होस् या कलेज पढ्दा, आफ्नो अगाडि आउने हरेक चुनौतीका पहाड छिचोल्न उनी कम्मर कस्थिन् । र, सफलता हासिल गरेरै छाड्थिन् । बाहिरी चक्षु नभए पनि उनको भित्री चक्षुले कहिल्यै हिम्मत हारेन । त्यसैले निकै ‘टफ जब’ मानिने सरकारी सेवाको अधिकृतमा समेत उनले नाम निकाल्न सकिन् । अहिले उनी नेपाल सरकारको प्रशासन सेवामा रहेका दशौँ हजार अधिकृतमा अब्बल अधिकृतका रूपमा चिनिन थालेकी छिन् ।

नीरा त्याग र समर्पणकी पर्याय नै हुन् । उनी जन्मजात दृष्टिविहीन भने होइनन् । ललितपुरको गोटीखेल गाउँ विकास समितिमा ०३५ सालमा जन्मिएकी उनी सात वर्षको हुँदा उच्च टाइफाइडबाट ग्रसित भइन् । टाइफाइडका कारण झन्डै मृत्युको मुखमा पुगेकी उनी मुस्किलले बाँच्न सफल भइन् । त्यसको असर उनको आँखामा पर्यो‍ र दुवै आँखा नदेख्ने बनिन् । तर, उनले हिम्मत हारिनन् । बुवा–आमाको चिन्तामा उल्टै उनले सान्त्वना दिन थालिन् । बुवा–आमाले यसले कसरी गरेर खाली भनेर चिन्ता मान्थे, तर उनी भने दृष्टिविहीन नै भए पनि कक्षामा प्रथम मात्रै होइन, विद्यालय नै टप हुने गर्थिन् ।

‘मैले आफूलाई दृष्टिविहीन कहिल्यै महसुस नै गरिनँ । म सबै काम गर्न सक्छु भन्ने हिम्मत लिँदै अघि बढेँ,’ नीरा सम्झिन्छिन् । उनका अनुसार उनी कक्षा सातसम्म लगातार होलफस्र्ट भइरहिन् । आँखा नदेख्दा समस्या त धेरै भोग्नुपथ्र्यो । तर, नीरा सबै समस्यालाई सहज रूपमा लिँदै अघि बढिन् । कक्षा १० सम्ममा त उनी प्रथम नै भइरहिन् । उनले एसएलसीमा पनि टप १० मा आउने लक्ष्य राखेकी थिइन् । ०५२ सालमा एसएलसी दिएकी उनले फस्र्ट डिभिजन त ल्याइन्, तर उत्कृष्ट अंक ल्याउन नसकेकाले टप १० मा पर्न सकिनन् । ‘त्यतिखेर म टपटेनमा पर्न नसकेकाले धुरुधुरु रोएको थिएँ,’ उनी भन्छिन्, ‘तर, सरहरूले सम्झाउनुभयो । मन बुझाएँ ।’ मान्छेले जहिले पनि ठूलै उद्देश्य लिनुपर्ने र त्यसलाई पूरा गर्न अहोरात्र खटिनुपर्ने धारणा उनको छ ।

सानोतिनो मिहिनेतले उनी नेपाल सरकारको अफिसर बनेकी भने होइनन् । नीराले नेपाल सरकारको अधिकृतमा नाम निकाल्न रात–दिन मिहिनेत गरिन् । बिहानदेखि बेलुकीसम्मै उनी विभिन्न ट्युसन सेन्टरमा गएर ट्युसन लिने गर्थिन् । विद्यालय र क्याम्पसको जस्तो पढाइले लोकसेवामा नाम निकाल्न सकिँदैनथ्यो । त्यो कुरा नीरालाई राम्रैसँग थाहा थियो । त्यसैले भन्छिन्, ‘मैले सानोतिनो मिहिनेतले लोकसेवा आयोगमा नाम निकालेको होइन । त्यसको लागि मैले निकै ठूलो संघर्ष र मिहिनेत गरेकी छु ।’

उनी दैनिकजसो नै लोकसेवा परीक्षाका लागि आवश्यक पर्ने सामग्री र विषयको जोहो गर्न दौडिन्थिन् । कहाँकहाँ ट्युसन हुन्छ त्यहाँत्यहाँ पुग्थिन् र सुनेरै कतिपय विषयवस्तु कण्ठस्थ पार्थिन् । कन्फ्युज भएका कतिपय कुरा सरहरूलाई सोध्ने गर्थिन् र ट्युसन कक्षामा नै उनले धेरैभन्दा धेरै विषय कण्ठस्थ पार्थिन् । ‘धेरै मिहिनेत र दौडधुपपछि मात्रै म अधिकृतमा नाम निकाल्न सफल भएको हुँ ।’ उनी भन्छिन्, ‘मैले मजस्ता साथीहरूलाई मिहिनेत गरेपछि जस्तोसुकै कठिन कार्य पनि पूरा गर्न सकिन्छ भनेर सन्देश र हौसला दिन पनि लोकसेवाको परीक्षा पास भएरै देखाउनु थियो र अन्ततः सफल पनि भए“ ।’ लोकसेवामा अधिकृतको परीक्षा उत्तीर्ण गरेपछि उनीजस्तै अन्य केही साथी पनि लोकसेवाको परीक्षामा सहभागी हुन थालेका छन् र केहीले खरिदार, सुब्बामा नामसमेत निकालिसकेका छन् । यो नीराकै प्रेरणाको प्रतिफल थियो ।

अधिकृत भएपछि उनलाई जहाँ पोस्टिङ गरियो, त्यहाँ सुरुमा काम गर्ने वातावरण पाउन मुस्किल पर्यो‍ उनलाई । आफूभन्दा माथिका हाकिमले सुरुमा त दृष्टिविहीनले के काम गर्न सक्लिन् भनेर जिम्मेवारी नै दिन हच्किएको स्मरण उनको छ  ।

एसएलसीपछि नीराले पिके क्याम्पसमा पढिन् । त्यहाँबाटै उनले अंग्रेजी साहित्यमा स्नातक गरिन् । उनलाई अंग्रेजी साहित्यमा नै मास्टर्स गर्ने ठूलो धोको थियो । तर, मास्टर्सका लागि धेरै पुस्तकको जोहो गर्नुपर्ने भएकाले उनले समाजशास्त्रमा एमए गर्ने निधो गरिन् । होस्टेलमा बसेर पढ्न थालिन् । उनको मिहिनेत देखेर होस्टेलमा उनीसँगै बस्ने साथी सुशीला महतले लोकसेवाको परीक्षा दिन सल्लाह मात्रै दिइनन्, उनी आफैँ गएर नीराको फर्मसमेत भरिदिइन् । ‘मेरी त्यही साथीको प्रेरणा र सहयोगले म आज अधिकृत बन्न सकेको छु,’ नीरा भन्छिन् ।

उनको सुरुको रुचि भने वकिल बनेर अन्यायमा परेका नारीको उत्थानमा काम गर्ने थियो । तर, आफूले सो रुचि पूरा गर्न नसके पनि सरकारी स्तरमै रहेर अन्यायमा परेकालाई न्याय दिलाउने कार्यमा आफू सरिक हुने उनी बताउँछिन् ।

नीरा अहिले महिला बालबालिका तथा समाज कल्याण मन्त्रालयअन्तर्गत महिला तथा बालबालिका विभागमा रहेर महिला, बालबालिका तथा अपांगहरूकै लागि योजना बनाउने शाखामा काम गरिरहेकी छिन् ।

अधिकृत भएपछि उनलाई जहाँ पोस्टिङ गरियो, त्यहाँ सुरुमा काम गर्ने वातावरण पाउन मुस्किल पर्यो‍ उनलाई । आफूभन्दा माथिका हाकिमले सुरुमा त दृष्टिविहीनले के काम गर्न सक्लिन् भनेर जिम्मेवारी नै दिन हच्किएको स्मरण उनको छ । त्यसले उनको चित्त त दुख्यो, तर आफूलाई जस्तोसुकै जिम्मेवारी दिए पनि पूरा गर्ने भन्दै उनले हाकीमसमक्ष हिम्मत प्रस्तुत गरिन् । उनको हिम्मतका सामु उनीभन्दा माथिका हाकिमसाबहरूसमेत चकित परे । अहिले भने उनलाई जिम्मेवारी दिन कोही पनि हिच्किचाउँदैनन् । जस्तोसुकै जिम्मेवारी दिए पनि उनले मिहिनेत र हिम्मतका साथ त्यसलाई पूरा गरेरै छाड्छिन् । त्यसैले पनि उनी ‘हिम्मतवाली अधिकृत’ भएकी हुन् ।

तर, अझै पनि सरकारी स्तरको उच्च तहमा परम्परागत सोच हावी नै रहेको उनको अनुभव छ । त्यस्ताखाले सोचको अन्त्य हुनुपर्ने उनको माग छ । नीरालाई अझै फ्रन्ट लाइनमा बसेर जनतालाई प्रत्यक्ष सेवा दिने ठूलो चाहना छ । अहिले सरकारी सेवा चुस्त दुरुस्त हुन नसकेको भन्ने गुनासाहरू सर्वसाधारणबाट आइरहेकाले त्यस्ता गुनासाको सम्बोधन गर्न आफू प्रत्यक्ष माध्यम बनेर सेवा दिन पाए हुन्थ्यो भन्ने उनलाई लाग्ने गरेको छ । गाउँ स्तरमा गएर गाउँपालिका प्रमुखका रूपमा काम गर्नसमेत तयार छिन्, उनी । ‘म जहाँ खटाए पनि जान तयार छु, किनकि संघर्ष मेरो जीवनको पर्याय नै बनिसकेको छ,’ नीरा भन्छिन् ।

सरकारी जागिरमा प्रवेश गर्नेको चाहना सके मुख्य सचिव हुने र त्यो नभए सचिवसम्म बनेर नीतिगत तहमा प्रभावकारी भूमिका खेल्ने नै हुन्छ । नीरा पनि भविष्यमा नेपाल सरकारको सचिव बनेर नीतिगत तहमा योगदान दिन चाहन्छिन् । ‘स्वाभाविक हो निजामती सेवामा प्रवेश भएपछि सर्वोच्च पद सचिवमा पुगेर सेवा दिने चाहना सबैको हुन्छ, म पनि त्यही उद्देश्यमा छु,’ उनी भन्छिन् । तर, लोकसेवा आयोगको परीक्षामा सहभागी हुँदा दृष्टिविहीन अपांगका लागि केही सुविधा थप हुनुपर्ने उनको माग छ । उनले परीक्षामा सहयोगीमार्फत लेख्नुपर्छ । उनले भनेर सहयोगीले लेख्नुपर्ने बाध्यता उनीसँग छ, त्यसैले यस्तो बाध्यता भएका परीक्षार्थीलाई लोकसेवाले समय केही थप गर्नुपर्ने उनको तर्क छ । उनी सरकारले आफूजस्ता कर्मचारीका लागि केही सुविधासमेत थपिदिए काम गर्न सहज हुने बताउँछिन् ।

सरकारले अपांगमैत्री वातावरण बनाउनुपर्ने र आमअपांगको मनोविज्ञान बुझेर सोहीअनुसारका कार्यक्रम ल्याउन सके आफूजस्ताहरूका लागि निकै राहत हुने उनको धारणा छ ।

प्रस्तुति : सागर पण्डित