सम्भव छ निर्वाचन - Naya Patrika
© 2017 Naya Prakasan Pvt. Ltd.

-संसद् अवरोध खुलाउन सरकारले एमालेसँग सहमति गर्दा मधेसी दल फेरि भड्किए -शीर्ष बैठकमा प्रचण्ड, देउवा र ओलीबीच भनाभन -यस्तो छ संशोधन फेल गर्ने एमालेको रणनीति -सहमतिको गोलचक्करमा देश संसद् अवरोध…
पूरा पढ्नुहोस् »

एक दशकदेखि सिने क्षेत्रमा संघर्षरत दीपा थापा नृत्यमा राम्रो दख्खल राख्छिन् । ‘कारबाही’ बाट सिने क्षेत्रमा डेब्यु गरेकी उनले ‘द रेन्ज’, ‘लुट कम्पनी’, ‘मेरो देश’लगायतका चलचित्रमा काम गरेकी छिन् ।…
पूरा पढ्नुहोस् »

चलचित्र ‘घामपानी’ हेर्न नयाँ शक्ति पार्टीका संयोजक डा. बाबुराम भट्टराई र नेतृ हिसिला यमी कुमारी हलमा पुगेका छन् । जातीयताले मान्छेको जीवनमा निम्त्याएको कथामा आधारित घामपानी बैशाख १ गते रिलिज…
पूरा पढ्नुहोस् »

दैनिक काम सकेर फुर्सदमा टेलिभिजन हेर्नु राम्रै हो । आवश्यकताअनुसार आफूलाई मन पर्ने कार्यक्रम हेर्दा ‘मुड फ्रेस’ पनि हुनुका साथै विभिन्न जानकारी पनि प्राप्त हुन्छ । तर, कतिपय व्यक्ति भने…
पूरा पढ्नुहोस् »

जिल्लाको चुहानडाँडा गाउँलाई ‘सहकारी गाउँ’ घोषणा गरिएको छ । पूरै गाउँमा सहकारी संस्था खोलिएपछि गाउँलाई सहकारी गाउँका रूपमा घोषणा गरिएको हो । कुनै वेला बचत, ऋणका कारोबार गर्न गाउँमा बैंक,…
पूरा पढ्नुहोस् »

  पेरिस/ फ्रान्समा आइतबार राष्ट्रपतिको पहिलोे चरणको निर्वाचन सम्पन्न भएको छ । निर्वाचनमा ११ जना उम्मेदवारले प्रतिस्पर्धा गरेका छन् । स्थानीय समयअनुसार बिहान पाँच बजे सुरु भएको मतदान साँझ ७…
पूरा पढ्नुहोस् »

संकटा क्लबले विशाल मेमोरियल गोल्डकप फुटबल प्रतियोगिताको फाइनलमा स्थान बनाएको छ । बुधबार भएको सेमिफाइनलमा १० खेलाडीमा सीमित नेपाल पुलिस क्लबमाथि ३–० को रवाफिलो जित निकाल्दै संकटा उपाधिनजिक पुगेको हो…
पूरा पढ्नुहोस् »

‘नाइदर राइट नर लेफ्ट’ फ्रान्समा यसै साता भएको पहिलो चरणको राष्ट्रपति निर्वाचनमा सबैभन्दा बढी मत ल्याएर दोस्रो चरणमा प्रवेश गरेका उम्मेदवार म्याक्रोंले आफू र आफ्नो दलको राजनीतिक दृष्टिकोणबारे भनेको भनाइ…
पूरा पढ्नुहोस् »

राजकीय भ्रमणको दुई दिन (४ र ५ वैशाख)पछि राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीको भारत बसाइको औचित्य र उद्देश्य सम्पन्न भयो । आएको दिन औपचारिकता निभाएर भोलिपल्ट उनका सबै उच्चस्तरीय भेटवार्ता सम्पन्न भए…
पूरा पढ्नुहोस् »

स्थानीय तहको प्रथम चरणको निर्वाचनका लागि उम्मेदवारी दर्ता गर्ने दिन नजिकिँदै जाँदा राजनीतिक दलले आआफ्ना चुनावी प्रतिबद्धता र घोषणापत्र मतदातासमक्ष सार्वजनिक गर्दै छन् । मंगलबार मात्र कांग्रेसले पनि आफ्नो घोषणापत्र…
पूरा पढ्नुहोस् »

दललाई दिइएको निर्वाचन चिन्ह लिएर चिर्वाचनमा सहभागी हुन पाउने पाउनुपर्ने माग राख्दै नयाँ शक्ति पार्टी, नेपाल सहितका व्यवस्थापिका संसद बाहिर रहेका ६६ दलले दलहरुले आइतबार निर्वाचन आयोगमा धर्ना दिएका छन्…
पूरा पढ्नुहोस् »

रवीन्द्र अधिकारी   |   फागुन १५, २०७३

स्थानीय निर्वाचनको अपरिहार्यता
लामो प्रतीक्षापश्चात् अन्ततः सरकारले स्थानीय तहको निर्वाचन घोषणा गरेको छ । सरकारको यस घोषणालाई सबैले स्वागत गरेका छन् र स्वभावतः एमालेले पनि यसको स्वागत गरेको छ । ०५४ सालयता झन्डै १९–२० वर्षको अन्तरालमा स्थानीय निर्वाचन हुँदै छ । त्यसैले पनि सबैमा एकखालको उत्साह सञ्चार भएको छ । स्थानीय तहको निर्वाचनको आवश्यकता र औचित्य तथा त्यसको महत्वका विषयमा कसैले पनि व्याख्या, विश्लेषण गरिरहनु आवश्यक छैन । यहाँ पनि यस विषयमा चर्चा गरिरहनुपर्ने पंक्तिकारलाई लाग्दैन । किनकि, यसको आवश्यकता र औचित्य स्वतः पुष्टि हुने विषय हो । जनस्तरमा लोकतन्त्र पुर्‍याउन, यसलाई सुदृढ बनाउन र जनतालाई अधिकारसम्पन्न बनाउन स्थानीय तहको निर्वाचन अत्यावश्यक हुन्छ । लामो समयसम्म हामीकहाँ स्थानीय निर्वाचन हुन नसक्दा स्थानीय तहमा जनप्रतिनिधिको उपस्थिति छैन । यदि स्थानीय तहमा जनप्रतिनिधि छैनन् भने त्यहाँ लोकतन्त्र पनि छैन भनेर बुझ्नुपर्ने हुन्छ । यस्तो अवस्थामा केन्द्र वा सिंहदरबारमा मात्र लोकतन्त्र हुनुको कुनै अर्थ हुँदैन । त्यसैले पनि स्थानीय तहको निर्वाचन अत्यावश्यक छ । सोही आवश्यकता परिपूर्ति गर्ने उद्देश्यसाथ यसको घोषणा पनि भएको छ । अब यसलाई सफल पार्नु हामी सबैको एक मात्र प्राथमिक दायित्व बनेको छ ।

 इतिहासबाट पाठ सिक्न जरुरी
निर्वाचन घोषणा गरेर मात्र पुग्दैन । निर्वाचन घोषणा गरिसकेपछि त्यसलाई सुसम्पन्न बनाउनु सरकार र राजनीतिक दल सबैको दायित्व हो । निर्वाचनको घोषणा त विगतमा पनि पटक–पटक भएकै हुन् । तर, ती निर्वाचन सम्पन्न हुन सकेनन् । विगतमा शेरबहादुरजी प्रधानमन्त्री हुँदा उहाँले स्थानीय निर्वाचन नगरीकन यसलाई समाप्त नै पारिदिनुभयो । उहाँले तत्कालीन स्थानीय निकायको समय पनि थप्नुभएन र निर्वाचनका लागि सरकारका तर्फबाट देखाउनुपर्नेजति तदारुकता पनि देखाउनुभएन । उहाँको पालामै संसद्को निर्वाचन पनि घोषणा भयो, तर अन्तिममा आएर निर्वाचन हुन सकेन भनिदिनुभयो । उता बाबुरामजीले दुईतिहाइ बहुमत ल्याउने दाबीसाथ संविधानसभा विघटन गरेर निर्वाचनको मिति घोषणा गर्नुभयो । तर, उहाँले पनि निर्वाचन गराउन भने सक्नुभएन । त्यसैले विगतको इतिहासबाट पाठ सिकेर अघि बढ्नु आजको आवश्यकता हो ।

निर्वाचन नचाहने तत्वको खेल
नेपालमा पटक–पटक घोषणा भएर पनि स्थानीय निर्वाचन हुन नसक्नुको पछाडि नेपालको लोकतन्त्र बलियो नहोस्, लोकतन्त्र जनतासम्म पुग्न नसकोस् भन्ने सोच जिम्मेवार छ । हिजो माओवादी युद्धकालमा स्थानीय निर्वाचन हुन नसक्नुमा पनि उसको त्यस्तै सोच जिम्मेवार थियो । स्थानीय निकाय जनप्रतिनिधिविहीन हुनु भनेको स्थानीयस्तरमा सरकारको उपस्थिति नहुनु हो । यस्तो भयो भने त्यहाँ आफ्नो आधार मजबुत बनाउन सजिलो हुन्छ भनेर माओवादीले स्थानीय निर्वाचन हुन दिएन । आज विदेशी शक्तिहरूले पनि मुख्य स्थानीय जग नै बलियो हुन नदिएर नेपाललाई अस्थिर नै राख्न, कमजोर नै बनाइराख्न स्थानीय निर्वाचन हुन दिनु हुँदैन भन्ने चाहिरहेका छन् । यदि आज स्थानीय तह वा सरकार भइदिएको भए मधेसमा अहिले जुन अस्तव्यस्तता छ, त्यो हुने थिएन । स्थानीय सरकार भइदिएको भए मधेसको थोरै मान्छेबाट धेरै अस्तव्यस्तता सिर्जना गर्न सम्भव पनि थिएन । हामीकहाँ लामो समयसम्म स्थानीय निर्वाचन हुन नसक्नुमा नेपाललाई सधैँभरि कमजोर नै बनाइराख्ने सोचले काम गरिरहेको छ । अब हामीले यसको दृढतापूर्वक सामना गरेर अघि बढ्नुपर्छ । जस्तोसुकै षड्यन्त्र चिरेर भए पनि हामीले अब स्थानीय तहको निर्वाचन गराएरै छाड्नु छ ।

निर्वाचनमा सघाउन एमाले तयार
अहिले सरकारले जुन स्थानीय तहको निर्वाचन घोषणा गरेको छ, यसको पछाडि विगतका विभिन्न कमी कमजोरीतर्फ ध्यान दिएको छ या छैन ? निर्वाचन घोषणालाई अन्तिम परिणतिमा पु¥याउने आत्मविश्वाससाथ यो घोषणा आएको छ कि छैन ? अथवा एउटा सरकारको म्याद सकियो भनेर त्यसलाई ‘रिन्यु’ गर्नकै लागि मात्र यो घोषणा आएको हो ? निर्वाचन घोषणा गर्नका लागि मात्र यो घोषणा आएको हो कि साँच्चिकै निर्वाचन गराउने नियतले नै यो घोषणा भएको हो ? यी नै आजका मुख्य र गम्भीरतम सवाल हुन् । त्यसैले पनि एमाले कुनै खेलाँची नगरीकन यो स्थानीय तहको निर्वाचन सम्पन्न गराउन आवश्यक पर्ने अनुकूल वातावरण बनाएर जान मनसा, वाचा, कर्मणा तयार छ । निर्वाचनका लागि जजसले जेजे त्याग गर्नुपर्ने हो, त्यसका लागि सबै तयार हुनुपर्छ । निर्वाचन सम्पन्न गराउने सर्तमा आफ्नो भागमा परेको त्याग गर्न एमाले पनि तयार छ । हामी प्रतिपक्षमै बसेर पनि निर्वाचन सम्पन्न गराउन आवश्यक सहयोग गर्न, निर्वाचनको माहोल बनाउन र निर्वाचन प्रक्रियालाई अघि बढाउन हरहमेसा तयार छौँ ।

संशोधन प्रस्ताव फेल भए के हुन्छ ?
यतिखेर संसद्मा संविधान संशोधन प्रस्ताव दर्ता गरिएको छ । यहीँनिर एमाले एउटा प्रश्न सोध्न चाहन्छ । यदि संशोधन प्रस्ताव पास भएन भने के हुन्छ ? के त्यतिखेर अहिले संशोधनको माग गरिरहेका दलहरू विनासर्त निर्वाचनमा सहभागी हुन्छन् ? सामान्यतः यो संशोधन प्रस्ताव जुन ढंगले आएको छ, यसलाई हामी स्विकार्न सक्दैनौँ । संशोधनमा समेटिएका विषयहरू देशहितका पक्षमा छैनन् । त्यसैले देशको हितमा नरहेका प्रस्तावहरू संसद्मा ल्याउन दिन सकिन्न । तर, अरू प्रस्ताव आउँछन् भने हामी त्यसलाई रोकिरहँदैनौँ । यहाँ यसो भनिरहँदा पनि एउटा विषयमा भने हामी सबै स्पष्ट हुनैपर्छ । यो संशोधन प्रस्ताव फेल भयो भने मधेसकेन्द्रित दलहरूले मान्छन् कि मान्दैनन् ? यदि पास भयो भने हामी त्यसलाई स्विकार्न तयार छौँ । तर, जसले संशोधनको माग गरिरहेका छन्, उनीहरूले प्रस्ताव फेल भएको खण्डमा त्यसलाई स्विकार्छन् कि स्विकार्दैनन् ? यो एउटा अहम् प्रश्न हो । यसको जवाफ नखोजी हामी अघि बढ्न सक्दैनौँ । किनकि, यो प्रस्ताव फेल भयो र उनीहरूले मान्दैनौँ भनेर बखेडा झिके भने त्यतिखेर घोषित निर्वाचनको भविष्य के हुन्छ ? यसबारे हामी सबै पहिल्यै स्पष्ट हुनु जरुरी छ । यहाँनिर हामी सबैले बुझ्नैपर्ने अर्को विषय पनि छ । संविधान संशोधनका लागि हामीसित पर्याप्त समय छ । अहिले नभए पछि पनि हुन सक्छ संविधान संशोधन । तर, निर्वाचनका लागि कुरिरहने समय भने हामीसित छैन । संविधानतः हामीले ७ माघ ०७४ भित्र तीनवटै तहका निर्वाचन गराइसक्नुपर्छ । निर्वाचनलाई रोकियो भने त्यसबाट संवैधानिक संकट खडा हुन्छ । संशोधनलाई पर्खंदा भने कुनै पहाड खसिहाल्ने अवस्था छैन । त्यसैले संशोधन पहिला कि निर्वाचन पहिला भन्ने विषयमा हामी सबै प्रस्ट हुन जरुरी छ । स्थानीय तहको निर्वाचन पहिला सम्पन्न गरेर त्यसपछि मात्र संशोधनमा जाँदा पनि हुन्छ । तर, निर्वाचनअगावै संशोधन नगरी हुँदैन भनेर जिद्दी नै गर्ने हो भने उल्लिखित विषयमा पहिल्यै प्रस्ट हुनु अनिवार्य छ ।

 निर्वाचन घोषणा केका लागि ?
यो सरकारले साँच्चै निर्वाचन गर्नैका लागि घोषणा गरेको हो कि होइन भन्ने उसको तयारीबाटै पनि थाहा हुन्छ । आवश्यक ऐन कानुनको तयारी, सुरक्षा तयारी, आर्थिक तथा प्रशासनिक तयारी आदिबाट सरकार निर्वाचन गराउन चाहन्छ कि चाहँदैन भन्ने प्रस्ट हुन्छ । सरकारले अहिलेसम्म पुनर्संरचना आयोगको प्रतिवेदनलाई पूर्णता दिन सकेको छैन । ‘स्टडी’को नाममा त्यसलाई त्यत्तिकै अल्झाइरहेको छ । संवैधानिक आयोगको प्रतिवेदनमाथि कसैले पनि यसरी खेलाँची गर्न पाउँदैन । स्थानीय तहको संख्या र सीमा निश्चित नभईकन निर्वाचन आयोगले केको निर्वाचन गराउने ? आवश्यक कानुनहरू पनि नबनाउने र बनिसकेका कानुनलाई पनि प्रमाणीकरणका लागि नपठाउने सरकारको व्यवहारले निर्वाचन हुनेमा आशंका जन्मेको छ । त्यसैले पनि यो निर्वाचन घोषणामा सरकारको नियतमाथि चौतर्फी प्रश्न उठ्न सुरु भइसकेको छ ।

 तैपनि सम्भव छ निर्वाचन
यदि यो देशमा स्थानीय तहको निर्वाचन गराउने हो भने आफूलाई सबैभन्दा ठूलो पार्टी भएको दाबी गर्ने कांग्रेसले गम्भीरतापूर्वक आफ्नो दायित्व पूरा गर्नुपर्छ । कांग्रेसका साथसाथै सरकारको नेतृत्वकर्ता माओवादी र मधेसकेन्द्रित दलहरू सबैले गम्भीरतापूर्वक आ–आफ्नो दायित्व पूरा गर्न सक्नुपर्छ । यसका लागि एमाले सबैसित हातेमालो गरी मिलेर जान तयार छ । यदि मधेसकेन्द्रित दलका साथीहरू साँच्चै मधेसलाई बलियो बनाउन चाहनुहुन्छ, जनतालाई साँच्चै अधिकारसम्पन्न बनाउन चाहनुहुन्छ भने उहाँहरूले स्थानीय निर्वाचन रोक्न हुँदैन र आफूसमेत सहभागी हुनुपर्छ । स्थानीय निर्वाचन भनेको जनताको निर्वाचन हो । यो हामी सबैको निर्वाचन हो । यदि उहाँहरू लोकतन्त्रलाई जनतासम्म पुर्‍याउनुपर्छ भन्नुहुन्छ भने यो स्थानीय निर्वाचन नै त्यसको प्रस्थानबिन्दु हो । त्यसैले जहिले पनि आन्दोलन, आन्दोलन भनेर मधेसलाई अस्तव्यस्त बनाएर हुँदैन, यसबाट मधेसी जनता नै समस्यामा पर्ने हुन् । यसबाट उनीहरूलाई फाइदा हुँदैन । मधेस अस्तव्यस्त हुँदा, यहाँ भद्रगोल हुँदा, सुशासन कायम हुन नसक्दा, मधेसमा भ्रष्टाचार बढ्दा, मधेसमा विकासले गति लिन नसक्दा र मधेसमा जहिल्यै अन्योल र अस्थिरता रहँदा त्यसबाट पिल्सिनुपर्ने मधेसका जनताले नै हो । यसबाट मधेसलाई फाइदा पुग्दैन । कसैले पनि आफ्ना निश्चित स्वार्थपूर्तिका लागि जनतालाई सताएर अधिकार प्राप्त हुन सक्दैन ।

यदि सबै दल इमानदार भएर आ–आफ्नो स्थानबाट निर्वाचन गराउन दत्तचित्त भएर लागिपर्ने हो भने घोषित मितिमा स्थानीय तहको निर्वाचन असम्भव छैन । तर, सबै आ–आफ्नै डम्फुको तालमा रमाउन थाले भने सुदूर क्षितिजसम्म निर्वाचनको कुनै सम्भावना नरहन पनि सक्छ ।
(अधिकारी एमाले केन्द्रीय सदस्य हुन्)

तपाईंलाई अधिकारीको विचार कस्तो लाग्यो ? np<space> पछि प्रतिक्रिया, आफ्नो नाम र ठेगानासमेत टाइप गरी ३३६२४ मा एसएमएस गर्नुहोस्, प्रतिक्रिया प्रकाशित हुनेछ ।